Spookschrijvers

Overleg van spookschrijvers. Three "hitchhiking ghosts" in a scene from Disney's THE HAUNTED MANSION. Disney

Wetenschappelijke artikelen met verslagen van medicijnonderzoek hebben vaak spookschrijvers als mede-auteur. Het zijn auteurs die wel hebben meegewerkt, maar die niet met hun naam boven het artikel prijken.

De spoken zijn ontdekt door onderzoeker Peter Gøtzche van het Cochrane Centre in Kopenhagen (PLoS-Medicine, 15 januari). Hij wist ze op te sporen door oorspronkelijke studieprotocollen, zoals die tegenwoordig vooraf moeten worden gedeponeerd in databanken van klinische onderzoeken, te vergelijken met de uiteindelijke publicaties. Die registratie-vooraf is een voorwaarde die de belangrijke medische tijdschriften stellen om – als de studie is afgerond – überhaupt in aanmerking te komen voor publicatie in een gezaghebbend tijdschrift.

De protocollen droegen vaak de namen van statistici in dienst van de farmaceutische industrie die uitrekenden hoe groot de te onderzoeken onderzoekspopulatie moet zijn om de werking van een bepaald medicijn aan te kunnen tonen. Ook stonden er de namen op van industriemedewerkers die het studieprotocol ontwierpen.

De spookschrijvers zijn de tegenvoeters van meeliftende auteurs die eerder voor ophef zorgden. De meelifters zijn mensen die als auteur zijn vermeld, maar geen werkelijke bijdrage leverden. Nog al wat instituutsdirecteuren hadden de gewoonte om boven iedere publicatie uit hun ‘bedrijf’ te willen staan, zonder echt betrokken te zijn geweest. Daarom eisen de meeste tijdschriften tegenwoordig een verklaring van de bijdragen die alle auteurs leverden.

In 33 van de 44 door de farmaceutische industrie gesponsorde onderzoeken vond Gøtzche rondwarende spookschrijvers. In 7 publicaties werden de industriemedewerkers helemaal aan het eind nog wel bedankt voor bewezen diensten.

De auteurs van de publicaties met spookschrijvers zijn vaak aan universiteiten verbonden artsen die de patiënten werven, onderzoeken en behandelen. Gøtzche is ervan overtuigd dat er commerciële overwegingen zijn om bekende artsen en niet de industriemedewerkers als auteur te vermelden.