Speurend naar petten en pruiken

Na iedere ronde van het Corustoernooi wordt de mooiste partij van de dag in de perskamer aan de journalisten uitgelegd door de winnaar, die dat over het algemeen graag doet.

Aan het eind van het technische college geeft de perschef altijd de gelegenheid om nog andere vragen te stellen over meer algemene zaken.

Toen Veselin Topalov voor het demonstratiebord stond, dacht ik dat zulke vragen wel zouden komen, want de zaak die bekend is geworden als ‘toiletgate’ loopt nog steeds. Maar nee. Het leek alsof alle journalisten met elkaar hadden afgesproken om het netjes te houden. Ze hadden hun buik vol van toiletgate en wilden er niets meer over horen.

Dat neemt niet weg dat er over het probleem van bedrog door middel van een computer veel gepraat wordt. Zowel in de Verenigde Staten als in India zijn vrij recent schakers, overigens van niet al te hoog niveau, aan de schandpaal genageld nadat gebleken was dat ze een elektronisch communicatieapparaatje in hun pet of ergens anders hadden verstopt.

Je gaat naar aanwijzingen zoeken. Als iemand tien jaar lang niets bijzonders gepresteerd heeft en opeens een enorme ratingsprong maakt, dan is dat een aanwijzing. Petjes, pruiken en opvallende sieraden bij de vrouwen zijn ook verdacht. Als amateurdetectives bespioneren we de schakers in de toernooizaal en we zoeken ook buiten hun hokken naar mogelijke handlangers. Het is eigenlijk om je dood te schamen.

Er wordt wel eens gezegd dat ons probleem vergelijkbaar is met het dopingprobleem bij andere sporten, maar de vergelijking gaat niet op. Doping is een hulpmiddel, net als een lichte fiets of goede schaatsen. Iemand die met doping de Tour de France wint, heeft toch een geweldige prestatie geleverd. Als het duidelijk zou zijn dat alle renners dezelfde spullen krijgen, hoeft geen sportliefhebber zich om dat zogenaamde dopingprobleem te bekommeren.

Bij schaken is het anders. Als iemand braaf de zetten uitvoert die hem door een computer zijn ingefluisterd, blijft er van een persoonlijke prestatie niets over. Stel je voor, een toernooizaal waarin 14 supergrootmeesters, diep over hun bord gebogen en met zorgelijke blik, de indruk wekken dat ze intensief nadenken, terwijl de toeschouwers vermoeden dat er eigenlijk een computertoernooi aan de gang is. Wil men daar nog wel naar kijken? Krijgen de topschakers hun hoge startgelden nog, als ze alleen maar als een soort fotomodellen optreden? Dit klinkt ridicuul, maar met de steeds verder gaande miniaturisering van de elektronica wordt alles mogelijk.

Laat ik er snel bijzeggen dat over geen enkele topschaker een gefundeerde verdenking van computerbedrog bestaat. Radjabov had erg veel gezien in de volgende prachtpartij, maar ongetwijfeld op eigen kracht.

Shirov - Radjabov, Corus derde ronde

1. d4 Pf6 2. c4 g6 3. Pc3 Lg7 4. e4 d6 5. Le2 0-0 6. Pf3 e5 7. 0-0 Pc6 8. d5 Pe7 9. b4 Ph5 10. Te1 f5 11. Pg5 Pf6 12. f3 Kh8 13. Pe6 Lxe6 14. dxe6 Ph5 15. g3 Lf6 16. c5 f4 17. Kg2 In de eerste ronde deed Van Wely 17. g4 tegen Radjabov. 17...Pc6 18. cxd6 cxd6 19. Pd5 Pd4 Achteraf dacht Radjabov dat het nog beter was om de e-pion met zijn andere paard op te halen. 20. Lb2 Pxe6 21. g4 Phg7 22. Pxf6 Txf6 23. Dd5 De7 24. Ted1 Td8 25. Da5 b6 26. Dd5 Wit heeft een invalsveld op c6 voor zijn toren gecreëerd. 26...Tff8 27. Tac1 h5 28. gxh5 Dh4 29. Tc6De logische zet, maar waarschijnlijk had hij met 29. Kh1 aan de verdediging moeten werken. 29...g5 Na afloop zei Shirov dat deze sterke zet hem verrast had. Het gaat nu hard tegen hard. Na het verdwijnen van zijn centrumpionnen zou zwarts stelling instorten als hij niet zelf hard opschiet met zijn koningsaanval. 30. Txd6 g4 31. Txe6 Na 31. Dxe5 Dh3+ 32. Kg1 mag zwart niet meteen 32...g3 spelen, want dan heeft wit een prachtige remisevariant: 33. Dxg7+ Pxg7 34. Th6+ Kg8 35. Lc4+ Pe6 36. Th8+ Kf7 37. Th7+. Na eerst 32....Txd6 33. Txd6 wint 33...g3 echter wel voor zwart. 31...Txd5 32. Th6+ Kg8 33. Lc4 gxf3+ 34. Kh1

Zie nu het diagram

Hier geven de computers het fraaie 34...Dh3 35. Lxd5+ Tf7 36. Tg6 f2 37. Tg2 Dd3 en zwart wint. Wat Radjabov doet is nuchter, scherp berekend en ruim voldoende. 34...Pxh5 35. Tg1+ Pg3+ 36. Txg3+ fxg3 37. Txh4 g2+ 38. Kg1 f2+ 39. Kxg2 f1D+ 40. Lxf1 Td2+ 41. Kg3 Txb2 Het klopt als een bus. Het eindspel is zonder grote problemen gewonnen voor zwart. 42. Lc4+ Kg7 43. Lb3 Tb1 44. Kg2 Tc8 45. Kf3 Tc3+ 46. Kg4 Tf1 47. Kh5 Kf6 Wit gaf op.

Hans Ree schrijft twee keer per week een column op nrc.nl/schaken. Iedere dag een nieuwe schaakopgave op nrc.nl/schaakopgave