Nieuwe bètavak

In de krant van 15 januari stond een enthousiast artikel over het nieuwe bètavak NLT, ‘natuur, leven en technologie’. Er zijn meer moderne bètavakken: het vak Onderzoeken en Ontwerpen op scholen die zich technasia noemen en al bijna tien jaar ANW (Algemene Natuurwetenschappen). Deze interessante vakken hebben een belangrijke handicap: er geldt alleen de verplichting van een schoolexamen voor, dus geen landelijk examen.

Voor havo- en vwo-leerlingen is slagen voor de landelijke examens het belangrijkste. Alleen vakken met een centraal examen worden serieus genomen: door hbo en wo, door de school en dus door de leerling. De toekomst van vakken zonder landelijk examen is onzeker. ANW is al op z’n retour, het lijkt dezelfde weg te gaan als techniek dat met de basisvorming opgeheven lijkt te gaan worden. Om de moderne bètavakken meer status te geven zou er dus een landelijk examen voor moeten komen. Helaas, dat gaat niet. Deze vakken ontlenen hun bestaansrecht aan en worden door docenten en leerlingen gewaardeerd wegens het projectmatig werken, grote inbreng van de docent bij het ontwikkelen van lesmateriaal, onderzoek, creativiteit enz. Dat alles leent zich niet voor een landelijk examen. Landelijke examens vragen een ander soort kennis en een ander soort onderwijs: examentraining. Dat de zo verkregen kennis verdampt na het examen is niet erg.

Landelijke examens zijn nodig voor het ‘civiel effect’. Maar dit systeem staat ook de ontwikkeling en erkenning van modern, goed onderwijs in de weg. De oplossing zou zijn eens goed na te denken over alternatieven voor landelijke toetsing. Dat is niet zo heel erg gek. De loodgieter, de advocaat, de aannemer en de huisarts hebben geen landelijk examen afgelegd. Toch vertrouwen we erop dat die mensen hun vak verstaan. Een rijbewijs krijg je niet op basis van een landelijk examen. Minister Van der Hoeven wil juist meer landelijke examens, en wel bij het mbo. Het lijkt me de dood in de pot voor de creativiteit en kwaliteit van het onderwijs daar.

Vlijmen

    • Rob Knoppert