Muiters tegen machthebbers

De strijd om de macht bij Stork is niet typisch Nederlands. Europa en de VS hebben dezelfde vragen. In de VS hebben beleggers zelfs nog minder te zeggen.

De ondernemingskamer oordeelde afgelopen woensdag dat de Angelsaksische aandeelhouders van Stork niet de commissarissen mochten ontslaan. Foto WFA WFA55:RECHTER WIL STATUS QUO BIJ STORK:NAARDEN;17JAN2007- Door een uitspraak van de Amsterdamse Ondernemingskamer is de opsplitsing van Stork een stap dichterbij gekomen. De Ondernemingskamer van het gerechtshof vindt de beschermingsconstructie die Stork had gecre‰erd door de uitgifte van nieuwe aandelen, niet deugt. Stork wilde daarmee grootaandeelhouders Centaurus en Paulson de pas afsnijden. Die 'hedgefunds' willen tegen de zin van de bedrijfstop en het personeel dat Stork in verschillende onderdelen wordt opgesplitst. De rechter gelastte ook een onderzoek naar de bedrijfsvoering bij Stork en benoemde drie nieuwe commissarissen. Op de foto het hoofdkantoor van STORK in Naarden. WFA/wc/str. Fotoburo Dijkstra WFA WFA

Amsterdam, 20 jan. - Het zijn altijd weer de buitenlanders.

In België overviel de Italiaanse financier De Benedetti de lokale elite met een bod op de nationale trots, de Generale Maatschappij.

In Italië kozen twee buitenlandse banken, ABN Amro en de Spaanse BBVA, voor een ramkoers tegen de gevestigde machten. BBVA gaf op, ABN Amro won Antonveneta. In Duitsland begon het rumoer met Europa’s grootste omstreden bod, waarde: 182 miljard euro. Het Britse Vodafone (mobiele telefonie) kocht het Duitse conglomeraat Mannesmann. Dat was 2000. Twee jaar terug gaf hardnekkig verzet van hedgefondsen in Londen tegen overnameplannen van Deutsche Börse nieuw tumult. Het zakenlexicon werd verrijkt: buitenlandse financiers als synoniem voor sprinkhanen.

In Frankrijk heeft de regering uit angst voor een Amerikaanse overname van Danone elf bedrijfstakken aangemerkt die taboe zijn voor buitenlandse overnames.

En Nederland heeft Centaurus en Paulson, een Brits en een Amerikaans hedgefonds. Zij bezitten bijna eenderde van de aandelen van industrieel concern Stork en twisten met bestuur en commissarissen. Moet Stork zo doorgaan? Of alles zetten op de luchtvaartdivisie, zoals de hedgefondsen eisen?

Muiters tegen machthebbers. het héérst. Deze week moest bij Stork de scherprechter in conflicten tussen beleggers en managers, de ondernemingskamer van het Amsterdamse gerechtshof, eraan te pas komen. Hamvraag: wie is de baas bij grote bedrijven? De aandeelhouders die eind 2004 wettelijk meer macht kregen? De managers? Of de commissarissen die in 2004 macht moesten inleveren?

De vragen zijn een kolfje naar de hand van de Ondernemingskamer die 36 jaar geleden zelf in het leven is geroepen na een historisch politiek-maatschappelijk compromis over de machtsverhoudingen in ondernemingsland. Het compromis koos niet voor één belanghebbende, maar voor dialoog en evenwicht tussen managers, beleggers en werknemers.

De vraag naar de plaats van de macht in grote ondernemingen, de dominante verschijningsvorm van het moderne kapitalisme, is niet typisch Nederlands. Zelfs niet exclusief Europees. Tot in de Verenigde Staten toe, het veronderstelde domein van de almachtige beleggers, is de vraag inzet van discussie onder politici, ondernemers en grote beleggers.

De uitkomst van het Stork-conflict wordt met argusogen gevolgd. Hier. In Londen, Europa’s financiële centrum en draaischijf voor honderden miljarden beleggings- en speculatiekapitaal. In New York, financieel wereldcentrum en thuishaven van enkele Stork-aandeelhouders. Zelfs in Reykjavik, waar ook een aanzienlijke Stork-belegger is gevestigd.

De ondernemingskamer bevestigt de toegenomen macht van de aandeelhouders. Daarom moest Stork de speciale aandelen die als beschermingsconstructie tegen Centaurus en Paulson waren geplaatst, weer intrekken. Deze speciale aandelen ontnamen de andere aandeelhouders de hun toekomende zeggenschap, zegt de rechter. Maar de ondernemingskamer wilde de hedgefondsen geen groen licht geven om een dag na de uitspraak op een bijzondere aandeelhoudersvergadering alle commissarissen van Stork te ontslaan en de vrijheid te beperken van de bestuurders voor grote investeringen. In Nederland is het bestuur de baas, zegt de rechter letterlijk.

„Ik ben blij dat de rechter uitspreekt dat bedrijven de grootst mogelijke terughoudendheid moeten betrachten met beschermingsmaatregelen”, zegt topbelegger Roderick Munsters van ABP, ‘s werelds een na grootste pensioenbeheerder met 209 miljard euro. „Tegelijk is het een signaal aan Centaurus en Paulson: uit het simpele feit van een groot aandelenbezit vloeit niet voort dat je de lakens kunt uitdelen.” De kanttekeningen die de rechter plaatst bij het optreden van Centaurus en Paulson bij Stork maakt de kans een stuk kleiner dat zij Ahold, waar ze ook grote beleggers in zijn, op vergelijkbare manier onder zware druk kunnen zetten.

Het is de vraag hoe de uitspraak de bestedingen beïnvloedt van internationale beleggers in het Nederlandse bedrijfsleven. Vanuit Londen en New York sluizen vermogensbeheerders miljarden richting Nederland. Amerikaanse beleggers als Capital Group en Barclays Global Investors bezitten grote pakketten Nederlandse aandelen.

In eigen land hebben ze het volgens Munsters in ieder geval niet makkelijker. „In Nederland heb je als aandeelhouder tenminste iets te vertellen. In de VS niet. Veel grote ondernemingen zijn gevestigd in de staat Delaware, en daar heeft de voorzitter van de raad van bestuur, die meestal ook voorzitter is van de raad van commissarissen, alles te vertellen. Standpunten van beleggers kunnen zij gewoon naast zich neerleggen. Met rechten van aandeelhouders is het daar mager gesteld.”

Munsters’ opvatting wordt weerspiegeld in een rapport van november vorig jaar van 22 Amerikaanse bedrijfsbestuurders, academici, financiers en zakenbanken voor de Amerikaanse minister van Financiën. Zij pleiten onder meer voor grotere zeggenschap van aandeelhouders. Een kernzin in hun rapport: „Het gevaar bestaat dat de rechten van Amerikaanse aandeelhouders achteropraken bij die in anere landen.” Een van de hervormingen die zij propageren: een grote rol voor de rechter.

    • Menno Tamminga