Kijk vooral goed naar dat miniscule sliertje witte verf

Compositie met geel tafeltje, 2002, Olieverf over acryl op paneel, 62,1 x 46 cm. Particuliere collectie (Foto: Art Revisited.com) 3360.tif Art Revisited.com

Tentoonstelling: Piet Sebens: ‘Nooit mooi genoeg. Schilderijen en tekeningen’. Drents Museum, Assen t/m 4 maart 2007. Di t/m zo 11-17 uur. Inl: 0592-377 773, www.drentsmuseum.nl

Er heerst een hemelse orde in de stillevens van Piet Sebens. Binnen de schilderijlijst is alles harmonisch, afgewogen, goed. Dagenlang kan de schilder bezig zijn met het opstellen van zijn onderwerp: Japanse kommen, een stapel kleurige lappen, een pop in een kistje, een hoog, verveloos tafeltje. Die lange voorbereidingstijd is niet gek, als je weet hoe lang Sebens over één werk doet: weken, maanden soms.

Wie de tentoonstelling – vooral het gedeelte in de grote oude kapelzaal van het Drents Museum – betreedt, schakelt onwillekeurig terug naar een andere versnelling. De schilderijen zijn zo sereen dat ze de bezoeker tot de orde manen: kijk nou maar rustig. Kijk naar het minuscule sliertje witte verf op de rand van een gele kom, dat bedrieglijk weerkaatsend glimlicht suggereert. Kijk naar dat portret van die stapel lappen (Manufacturen, 2002) en zie hoe de bovenste, gestreepte stof naar achter toe vergrijst, doezelig wordt. Nee, dit is geen fotografisch realisme, al lijkt het er op, het is schilderkunst met even zachte als doelbewuste toetsen.

Piet Sebens (45) is opgeleid aan de Academie Minerva in Groningen en woont nog steeds in die stad. Maar zijn werk is heel anders dan bijvoorbeeld dat van de Groningse grootmeester Matthijs Röling: de dingen zelf zijn belangrijker voor hem, lijkt het. Sebens is heel precies, om niet te zeggen dwangmatig (dat zegt hij van zichzelf in de fraaie oeuvrecatalogus die bij deze tentoonstelling verschijnt). Hij is iemand die niet genoeg heeft aan een impressie of een effect: hij streeft met heel zijn wezen naar de volmaaktheid waarvan hij zelf weet dat die onbereikbaar is.

In zijn vroege werk geeft dat soms iets statisch, en een wel erg nadrukkelijk aanwezige stofuitdrukking. Later zie je meer verf, is hij minder voorzichtig: hij gaat minder glad schilderen, maar het resultaat is er niet minder bedrieglijk om.

Het is wel vreemd dat je voor musea met moderne figuratieve kunst in Nederland nog steeds in de provincie moet zijn. In Zutphen bijvoorbeeld, in Eelde of Spanbroek – of hier in Assen dus. Het Drents Museum organiseert sinds jaren solotentoonstellingen van hedendaagse figuratieve schilders. Maar dat zijn dan ook meteen geweldige overzichten. Van Sebens, wiens oeuvre niet heel groot is, hangen hier ook heel andere werken dan zijn stillevens, namelijk tekeningen, enkele mooie portretten, en vooral landschappen, meest op heel klein formaat.

Die landschappen zijn geschilderd in Bretagne, waar Piet Sebens jaarlijks met zijn confraters Peter Durieux en Joost Doornik een paar weken vertoeft, en er zijn prachtstukjes bij. Vooral die met water: Ochtendstemming voor Ruth bijvoorbeeld, of Het piertje van Brigneau, allebei in 2006 geschilderd. In het eerste glijdt het licht over het water, in het andere doet het de blauwe diepte juist voller schijnen. Meesterlijk, allebei. De schildertrant is hier ook anders, losser – het ondefinieerbaar gekleurde water in Ochtendstemming doet denken aan een Haagse School-kunstenaar als W.B. Tholen (1860-1931). Sebens bewijst ermee (net als met een paar portretten, vooral de familieportretten) dat hij nog meer kan dan de hemelse orde zien in Japanse kommen en wankele tafeltjes.