Gedragscode

Een gedragscode in de sport is wat het celibaat is in de kerk: je kan er niet naar leven, want het juk is niet te doorstaan. Drift gaat voor moraal. Lachwekkend wordt het als een belangenvereniging zich een gedragscode toe-eigent die je zelfs niet meer in een kleuterklas verwacht. Hummeltjes laten zich de vrijheid van meningsuiting niet ontzeggen, toch niet in Nederland. In de kleuterwereld van het betaald voetbal wordt daar anders over gedacht. Daar moeten trainers hun woorden wikken en wegen als het over collega’s gaat. Lief zijn voor elkaar, decreteert de belangenvereniging Coaches Betaald Voetbal (CBV) met catechismuspretentie. Sukkels: lief zijn lukt alleen bij stormweer, als de vlaggen gestreken zijn.

Voorzitter van de CBV is ene Jan Reker, in het verleden trainer van PSV, toen deze club nog een pastorale was. Reker was niet bestand tegen de stress van topvoetbal en werd vakbondsman. Niet om de vooruitgang van de materiaalman te dienen, maar om de Coaches Betaald Voetbal in het gareel te houden. Hij bedacht een ethisch charter waar trainers onder elkaar zich aan te houden hebben. Het toverwoord was toen al: respect.

Dan weet je dat het misgaat, in Nederland.

De verkrachtingen van de gedragscode zijn niet meer bij te houden. Alles wat zich ooit in en nabij de dug-out heeft opgehouden, is weleens uit de CBV-gedragscode getuimeld. De laatste was Louis van Gaal. Louis had iets onaardigs geroepen over Marco van Basten. Dat schoot de CBV in het verkeerde keelgat en dus werd per brief een berisping uitgedeeld. Daarop dreigde Van Gaal zijn lidmaatschap van de vereniging op te zeggen. Enfin, windkracht 10 in het betaald voetbal.

Directeur Reker en voorzitter Foppe de Haan gingen ijlings in overleg met de coach van AZ. De heren zwijmelden van de ene bezwering naar de andere. Dat hun ambassadeur de vakbond zou verlaten, dat kon, mocht en zou niet. Er werd driftig gemasseerd in een lokaaltje van het AZ-stadion. De uitkomst is nog ongewis: met Louis weet je nooit.

Ik was er graag bij geweest tijdens dat crisisberaad. Ik zie ze al zitten, de drie heren. Reker: „Louis, vergeet niet dat jij van groot belang bent voor de CBV.” Foppe: „Weet je wat, die hele erecode deugt voor geen meter, afschaffen die handel.” Van Gaal: „Ik laat mij niet beledigen door beunhazen als Frank Rijkaard, Ronald Koeman en Marco van Basten. Ik ben wel Louis van Gaal.”

En toen dronken ze koffie, in een blijmoedige sfeer.

Zo gaat het altijd in vakbondskringen: eerst lawaai, dan geroezemoes en gefluister, om te eindigen in een toast op mens en samenleving. Ze liegen elkaar steeds weer overeind.

Met enig fatsoen zou Foppe de Haan allang ontslag hebben genomen als voorzitter van de CBV. Het was in de eerste weken van het WK in Duitsland. Over de radio riep Foppe: „Het Nederlands elftal komt nooit door de eerste ronde.” Nou, die zat. Bondscoach Van Basten reageerde als door een wesp gestoken: „Ik versta en spreek geen Fries.” Met andere woorden: die Foppe de Haan is een bastaard, misschien wel een allochtoon. In de hitsige uren van wederzijdse afvalligheid hoorde je niets over een gedragscode van de CBV. De ethische ijzervreter, Jan Reker, was zich van geen kwaad bewust. Allicht niet: Oranje moest zich nog plaatsen voor de volgende ronde. En die heroïsche strijd mocht niet bezoedeld worden met een verkeerd gekozen moment van ethisch geneuzel. Leve de gedragscode, maar dan wel als we weer thuis zijn!

De belangenvereniging Coaches Betaald Voetbal is een SGP-constructie: duisternis tot tussen de tenen. Er staan een paar salarissen en riante declaraties op het spel. Dan moet je schipperen, want voor je het weet blaast een humeurige Louis van Gaal de hele boel op. Wat dan blijft is een CBV gedegradeerd tot een gezelschap kermiszangers. Het zijn niet de Ron Jansen en de Mark Wottes die het winkeltje glans en aanzien geven. Zij zijn al verguld dat ze mee mogen doen.

Een gedragscode in de sport, meer bepaald in het voetbal: maak er toch een schets van Salvador Dali van. Het deugt niet en het werkt niet. Meer dan een schaamlap voor verkrachte maagden kan het niet zijn. Ethische cosmetica voor dwazen.

Na het Fuentes-schandaal hebben de wielerploegen ook een gedragscode bedacht. Alle ploegleiders waren het eens: een ‘Fuentes-renner’ mag niet meer voor een ProTour-team uitkomen. Daar moesten Johan Bruyneel en Ivan Basso hartelijk om lachen. Voor hen volstaat de ethiek van de pedaalslag.

    • Hugo Camps