Christelijke traditie in een nieuw samenlevingsideaal

In Opinie & Debat (13 januari) geeft Govert Buijs een beschouwing over de weg die de christelijke traditie wijst naar een nieuw samenlevingsideaal. Alleen het christelijk-sociaal denken is aldus Buijs, in staat geweest de integrale logica van het burgerlijke samenlevingsideaal te doordenken.

Buijs spreekt over de christelijke wortels van de stadsvorming. Veel steden waren echter al gevormd in de oudheid en in de Griekse en Romeinse tijd toen van christendom nog geen sprake was. Aan zijn schets kan moeilijk de conclusie van christelijke wortels worden verbonden. Er was sprake van een mix van oorzaken en invloeden; positieve en negatieve.

Vooral uit de interdependentie tussen de rijken en de armen kwamen het collectiveringsproces en het bewustwordingsproces over sociale rechtvaardigheid voort. De christelijke traditie was daarbij een factor maar niet de enige en evenmin een uitsluitend positieve.

Buijs pleit voor herijking van de sociaal-democratie. Waarom niet ook de christen-democratie die aldus Buijs, niet meer op eigen benen staat maar zich op sleeptouw laat nemen door het neoliberalisme. Is de christelijke traditie zo zwak? Hoe kan vanuit die zwakke traditie een sterke impuls uitgaan naar de sociaal-democratie? Mag het kwade liberalisme worden vergeten? Is er maar één samenlevingsideaal of zijn er meer vanuit verschillende perspectieven op de werkelijkheid en de samenleving? Zou het niet zo kunnen zijn dat mensen in harmonie kunnen leven zonder het eens te zijn over de onderliggende waarden van die harmonie? Harmonie hoeft toch niet altijd te kunnen worden beredeneerd? Dat laatste was voor de door Buijs aangehaalde Hannah Arendt een kenmerk van vriendschap en samenwerking. Zo kunnen partijen vanuit verschillende beginselen met elkaar een verbond aangaan. Dat is iets anders dan een monsterverbond.

    • C. de Hart Voorschoten