Oersterke stoffen die voelen als karton

Gaca: ‘Architextile’ Galerie Intermezzo

Voelen. Dat is de eerste reflex. Voel de golvingen, puntjes, bobbelingen, hoeken en rondingen. Laat je vingers glijden langs de zachtheid van mohair en de hardheid van monofilament (een ijzersterke nylondraad waar ook voetballen en haarstukjes van worden gemaakt). Ervaar de sensatie van gladde oppervlakken afgewisseld met metalige ribbels.

En daarna goed kijken. Eerst van ver, vervolgens van heel dichtbij, bijna met je neus erin. Dan schuin, vervolgens van boven erlangs naar beneden, nog even van opzij en als laatste de randjes, op zoek naar de geheimen achter het materiaal en vooral de techniek.

Met perspectief en licht-donkerwerking wordt in de traditionele schilderkunst de illusie van diepte en beweging gewekt. Dat is iets wat je pas echt goed beseft bij een ruimtelijk plat werk, zoals de textielen van de Poolse ontwerpster Aleksandra Gaca (1969). Haar om houten panelen gespannen of loshangende lappen geweven stof met prachtige geometrische figuren en ritmische herhalingen dwingen de beschouwer om zelf diepte en beweging te scheppen. Het lijkt maar een lap stof, totdat je beweegt en ineens het patroon in beweging zet, het wollen landschap tot leven wekt.

In galerie Intermezzo in Dordrecht presenteert Gaca haar nieuwste collectie stoffen, een volgende stap in haar zoektocht naar de mogelijkheden van ruimtelijke textiel. In deze stoffen combineert zij de materialen wol en metaaldraad, met hun tegengestelde matte en glanzende eigenschappen. Deze collectie is ontwikkeld en uitgevoerd in TextielLab, bij het Nederlands Textielmuseum in Tilburg. Het werk Architextile wordt gepresenteerd als zijnde wanddecoratie, architecturale panelen en wandschermen. Alle negen tentoongestelde stoffen zijn unica. Aan de muren hangen de panelen, los in het midden scheiden de meterslange lappen stof de ruimte.

Gaca experimenteert sinds haar afstuderen aan de kunstacademie in Den Haag, tien jaar geleden, onafgebroken op een bijna wiskundige manier met garenbindingen en bijzondere materialen. Als dochter van een textielingenieur heeft ze duidelijk gevoel voor het bouwen met draden en de technische mogelijkheden van een weefgetouw. Het diverse materiaalgebruik maakt dat de stoffen toepasbaar zijn in verschillende disciplines: mode, interieur en architectuur. De hightech textielstructuren liggen op het snijvlak van autonome kunst, design en ruimtelijke vormgeving.

De Architextile-doeken roepen verwondering op en duiden op het gebruik van zeer geavanceerde weefmachines, een fantastisch mathematisch inzicht en een groot gevoel voor esthetiek. De kleuren zijn functioneel of mooi subtiel. De oersterke stoffen die haast voelen als karton zijn zwart. Deze zwaardere kwaliteiten stoffen met de naam ‘Cosmos’ zijn gebundeld in een stalenboek en worden gebruikt als meubelstof, wandbekleding en vloerbedekking.

De superzachte en aaibare doeken daarentegen zijn van lichtgrijs mohair, gecombineerd met zilverdraadjes. Of zeegroen dat continu van kleur lijkt te verschieten wanneer je erlangs loopt. Een lap met een donkergroen patroon met mosgroene inkleuring aan de ene kant, is aan de achterkant wat betreft de kleurinvulling precies omgekeerd, wat een totaal ander beeld geeft. Dat is ook het mooie van geometrische patronen, het ligt er maar aan waar je begint te kijken, vanuit dat punt ontvouwt zich vervolgens een logica. Kijk je vijf minuten later, dan kun je er ineens een nieuw patroon inzien, vanuit een ander startpunt. Bovendien is stof een flexibele materie, waarbij door een geringe straktrekking in het weefsel of tijdens de bevestiging aan het paneel wel eens een lichte verschuiving in de regelmaat plaatsvindt. En dat is mooi, die kleine imperfecties in een aaibaar veld.

Aleksandra Gaca: Architextile. T/m 11/2 in Galerie Intermezzo, Voorstraat 178, Dordrecht. www.galerie-intermezzo.nl
    • Viola Lindner