Nuttige les

Het woei dat het rookte, maar gelukkig was van een ramp geen sprake. Dat maakte de persoonlijke drama’s niet minder van iedereen die gisteren met de storm werd geconfronteerd. De algemene indruk is dat de meeste publieke diensten deden wat ze moesten doen bij windkracht tien op de beaufortschaal – en dat de gebeurtenissen van donderdag 18 januari 2007 als een geslaagde oefening voor erger kunnen worden beschouwd. De kroniek van deze aangekondigde storm is des te interessanter omdat er lering uit te trekken valt. En uiteraard zijn er vragen. Zoals: zouden de draaiboeken ook zo goed zijn uitgevoerd bij een onverwachter voorval? Dat is een weliswaar hypothetische, maar daarom nog geen onbelangrijke vraag.

Het weeralarm van het KNMI, wel eens bekritiseerd omdat het onnodig veel onrust zou veroorzaken, bleek prima te werken. De precisie en accuratesse ervan zijn groot, twee begrippen die er juist in dergelijke omstandigheden werkelijk toe doen. Bevolking en overheid kunnen tijdig hun maatregelen nemen. De collectieve stress stijgt tijdelijk door het alarm, maar een adrenalinestoot is nodig om in actie te komen. De acceptatie van zaken die mislopen – onvermijdelijk op zo’n dag – is groter naarmate de voorlichting over hetgeen komen gaat nauwkeuriger is.

Rijkswaterstaat, NS, ANWB, politie, brandweer, ambulance en Rode Kruis, de plantsoenendiensten en radio en televisie gaven de burger letterlijk moed. Alleen het Nationaal Crisis Centrum leek wat laat te komen met zijn alarm en advies om binnen te blijven. Maar dat kan onwennigheid zijn, want het was voor het eerst dat deze al langer bestaande overheidsdienst met de internetsite www.crisis.nl actief was. De site trok meer dan drie miljoen bezoekers en bewees daarmee haar bestaansrecht. De bereikbaarheid van veel betrokken websites bleek overigens op het hoogtepunt van de storm door overbelasting problematisch.

Wat verbaasde was dat nog zoveel vrachtwagencombinaties op de weg waren. Ongelukken konden niet uitblijven. Geschaarde of omgewaaide opleggers hebben onnodig veel en lange files veroorzaakt. Het wegvervoer heeft de beschikking over de modernste technische communicatiemiddelen. Als een verrassing kan de storm niet zijn gekomen. Ook vrachtwagenchauffeurs horen in zwaar weer tijdig te vernemen dat ze niet mogen uitrijden of dat ze een beschutte plek moeten zoeken. Rendementsoverwegingen dienen bij windkracht tien per definitie voor de veiligheid te wijken.

De storm die over Nederland raasde is geen ramp geworden, hoewel er zes dodelijke slachtoffers te betreuren zijn. Waarschuwingen, afstemming en coördinatie, informatievoorziening en bovenal de hulpverlening in al haar facetten dienen door de lokale en nationale autoriteiten grondig te worden geanalyseerd. Nogmaals, het oogde goed – maar wás het ook goed? Wat kon de toets der kritiek niet doorstaan? Van fouten leert men het meeste. Na windkracht tien volgt windkracht elf of ander verwacht dan wel onverwacht natuurgeweld. Het anker in de storm is de routine, de grondslag van iedere vorm van rampenbestrijding. Met routine wordt het ongewone gewoon gemaakt – en dat is precies wat Nederland gisteren deed. Het was een nuttige les.