Jaarverslagen steeds vaker niet openbaar

Een groeiend aantal bedrijven in Nederland overtreedt de wet door hun jaarverslag niet openbaar te maken. Zeker 30 procent van de ondernemingen deponeert zijn cijfers te laat bij de Kamer van Koophandel.

Dit blijkt uit onderzoek door twee wetenschappers van de Radboud Universiteit Nijmegen dat in opdracht van het ministerie van Economische Zaken is uitgevoerd.

In Nederland bestaan circa 600.000 publicatieplichtige ondernemingen. Hiervan maken zeker 50.000 helemaal niets bekend. Naamloze en besloten vennootschappen zijn verplicht om elk boekjaar een jaarrekening, jaarverslag en overige gegevens openbaar te maken. Dat dienen zij binnen dertien maanden na het sluiten van het boekjaar te doen.

Volgens de onderzoekers B. de Jong en M. Nieuwe Weme, die een internationaal rechtsvergelijkende studie uitvoerden, bestaat er een relatie tussen het handhaven van de wet en de naleving ervan. In Nederland is de pakkans laag (tussen de 1 en 2 procent) doordat opsporingsorganisatie FIOD-ECD niet actief optreedt.

Sommige bedrijven, zoals textielketen Zeeman, kiezen er bewust voor om de wet te overtreden en hun cijfers niet te deponeren. Zij nemen de relatief lage boetes op de koop toe. „De publicatieplicht moet niet eenvoudigweg kunnen worden afgekocht”, stellen de onderzoekers.

In Nederland is het Openbaar Ministerie verantwoordelijk voor vervolging. Jaarlijks worden circa 600 processen-verbaal opgemaakt en 250 zaken daadwerkelijk vervolgd. Het OM is gewoon zulke zaken te schikken.

De onderzoekers stellen dat het aan de politiek is om te beslissen of betere naleving van de wet gewenst is. Mocht de wetgever de naleving van de publicatieplicht willen verbeteren, dan stellen zij voor ook bestuursrechtelijke sancties mogelijk te maken. De onderzoekers zeggen dat het relatief eenvoudig is om met de bij de Kamers van Koophandel aanwezige gegevens automatisch sancties op te leggen, bij voorkeur een last onder dwangsom.

In Nederland moet je belanghebbende zijn om bij de rechter te kunnen eisen dat een bedrijf dat zijn cijfers niet bekendmaakt, dit alsnog doet. Deze beperking is volgens sommigen in strijd met het Europese recht, maar volgens de onderzoekers mag in de praktijk eenieder zo’n procedure aanspannen.