Fulltime oud worden

Benoîte Groult: Uit liefde voor het leven. Vertaald door Nini Wielink. Arena, 252 blz. €18,95 ***--

Benoîte Groult: Uit liefde voor het leven. Vertaald door Nini Wielink. Arena, 252 blz. €18,95

Zesentachtig is ze, Benoîte Groult, en strijdbaarder dan ooit. Haar hele leven zette de Franse schrijfster zich in voor de zaak van de vrouw: ze schreef duizenden artikelen, zestien boeken (het laatste verscheen tien jaar geleden), richtte een feministisch tijdschrift op en was voorzitter van de staatscommissie die zich in Frankrijk bezighield met de vervrouwelijking van beroepsnamen en andere louter mannelijke aanduidingen.

Tot haar laatste snik gaat Groult door met het doorbreken van de laatste taboes met betrekking tot het vrouwenleven. Dat blijkt ook uit haar meest recente roman, Uit liefde voor het leven, die onlangs in Nederlandse vertaling verscheen en is opgedragen aan haar drie dochters en haar drie kleindochters.

Fel beschrijft Groult hoe haar alterego, een hoogbejaarde dame, in onze maatschappij wordt weggezet: ze is onzichtbaar, wordt gekoeioneerd, niet voor vol aangezien, gekleineerd en weggehoond. ‘Oud worden is een full time job’ en ouderdom past niet in de ‘komedie van we zijn allemaal jong en aardig’. Dus plaatst het tijdschrift waar ze al decennia voor werkt haar artikelen niet langer, wordt ze afgebekt in een computerwinkel en uitgelachen door de fornuizenverkoper.

Maar ook jongere generaties vrouwen hebben geen idee van de offers die de wegbereiders voor hun vrijheid hebben moeten brengen. ‘De jonge kwekken van tegenwoordig zijn ervan overtuigd dat de rechten die zij hebben uit de lucht zijn komen vallen.’ De strijd voor abortus, voor gelijkheid van man en vrouw – wie weet er nog iets van? En erger, wie interesseert ´t nog iets? ‘Onze kinderen en kleinkinderen zijn ons tegenwoordig de baas, ze hebben het minst goede van ‘68 behouden: de brutaliteit, het gebrek aan achting voor de gevestigde macht, het geweld en de zelfvoldaanheid’. Achterkleinkinderen zijn onuitstaanbare, zelfzuchtige heersertjes die het woord ‘gehoorzamen’ nog nooit hebben gehoord. Jongetjes worden tegenwoordig opgevoed tot macho’s, observeert de hoofdpersoon, meisjes gedragen zich als ‘hoertjes in de dop’.

Al die vaak uitermate geestig verwoorde observaties verpakt Groult in het verhaal van drie generaties vrouwen, die van Alice (in de tachtig), van haar zuster Hélène (in de zeventig), en die van haar dochter Marion (rond de zestig). De alwetende schikgodin geeft laconiek commentaar op hun beschouwingen over ouderwetse mannen, huwelijkse trouw, passie, overspel, bastaardkinderen en carrièrevrouwen.

Aan het eind van de rit is er nog slechts één wezenlijk ding te bevechten: een waardige dood. ‘Want uit liefde voor het leven wil ik het graag op tijd verlaten, hoe jammer ik het ook vind. [...] Ik wil weggaan met mijn rugzak beladen met herinneringen, en mijn ogen vol trots omdat ik tot het eind toe levend heb geleefd. Weggaan wanneer het mij uitkomt.’ Uit liefde voor het leven is een krachtig, feministisch testament.

    • Margot Dijkgraaf