‘Eigen inkomsten met modewinkel’

Het avant-gardistische bolwerk W139 is verbouwd en heeft in Gijs Frieling een nieuwe directeur met conservatievere opvattingen dan zijn voorgangers. „Een kunstenaar is iemand die een fysiek object maakt.”

Gijs Frieling, de nieuwe directeur van kunstcentrum W139 Foto Roger Cremers Nederland, Amsterdam, 08-01-2007 Gijs Frieling, dirtecteur van de kunstgallery W139 aan de Warmoestraat in Amsterdam. PHOTO AND COPYRIGHT ROGER CREMERS Cremers, Roger

Vandaag heropent het Amsterdamse kunstenaarsinitiatief W139 met een groot feest. Drie jaar lang werd het verbouwd, een periode waarin onderdak werd gevonden in de kelder van het Post CS-gebouw. De nieuwe entree is ruim opgezet. Vanaf de straat kijk je via de voorzaal recht de grote achterzaal van W139 in, tegen een muurschildering van Peter Vos aan.

Enkele dagen voor de opening werken Rob Birza en Iris Kensmil nog hard aan hun muurschildering. Gijs Frieling (Amsterdam, 1966), de nieuwe directeur van W139 die in mei Ann Demeester opvolgde, loopt tussen de tafels vol potten verf door en kijkt genietend om zich heen. Frieling is een slanke veertiger, die met zijn frivole blokjesoverhemd en bruin velours sweater zo lijkt weggelopen uit de jaren zeventig. „Ik wilde,” zegt hij, „dat als je langsloopt in het donker en de ruimte is gesloten, je toch nog iets kunt zien.”

De bedoeling is dat exposanten in de toekomst om de muurschilderingen heen werken. Kunstenaar Adriaan Rees bracht allerlei amorfe bouwsels van gips, beton en stucwerk aan, op de muur, maar ook op de vloer, waar een soort bank prijkt. Toekomstige exposanten kunnen ze integreren in hun werk. Frieling: „De fase dat de vloer mooi geschilderd was en de muur mooi gestuct, duurde maar twee uur. W139 blijft een speelplaats voor kunstenaars. Maar het accent ligt nu anders. Voorheen kregen kunstenaars deze ruimte als lege huls, waarna ze er rauwdouwerige, gigantische dingen in maakten. Dat is nog steeds wel mogelijk, maar op het idee van de lege huls ben ik uitgekeken.”

Volgens Frieling wordt er in de hedendaagse kunst vaak veel tijd en voorbereiding gestoken in presentaties die maar een paar weken duren. „Daar kom ik tegen in opstand. Ik denk dat we een tussenweg kunnen bewandelen. Kunstwerken krijgen hier meer tijd, maar het is niet voor de eeuwigheid en er kan ook iets mee gebeuren.”

Ook vindt Frieling dat kunstwerken meer met elkaar zouden moeten interfereren. „De veelzijdigheid van de hedendaagse kunst is tegenwoordig vaak ondergeschikt aan een intellectuele benadering, dat zie je bijvoorbeeld in thematentoonstellingen. Maar ook als je kunstenaars na elkaar laat tentoonstellen, blijft er van die veelzijdigheid niets over. Dan waan je je als kunstenaar koning in de ruimte, en druk je er je eigen stempel op. Ik wil juist zoveel mogelijk kunstuitingen samen laten zien, om te kijken of er een lijn inzit, maar ook om de diversiteit van de beeldende kunst te laten zien.”

Het verschil tussen de behoudende opvattingen van Frieling, die zelf beeldend kunstenaar is en in zijn schilderijen religie en natuur centraal stelt, en de avant-gardistische opstelling van Ann Demeester, de vorige directeur, lijken groot. Frieling: „Ann Demeester hanteerde een meer theoretische benadering van de kunst. In die optiek maken kunstenaars niet zozeer producten, maar vertegenwoordigen ze bepaalde gedachten. Ik zie de kunstenaar als iemand die iets maakt. Een kunstwerk is een fysiek object, dat dezelfde onuitputtelijkheid zou moet hebben die je ook in de natuur ziet. In goede kunst zou je elke keer weer iets nieuws moeten kunnen zien. Zoals bij het altaarstuk van Mattias Grünewald in het stadje Colmar, een van mijn favoriete kunstwerken.”

Een van de toekomstplannen van Frieling is de betrekking van de panden naast W139. Daar moet een ruimte voor de verkoop van kunstboeken komen en een ruimte waar mode zal worden verkocht, genaamd W137. Ontwerpers Pascale Gatzen en Saskia van Drimmelen presenteren tijdens het openingsweekend een serie kledingstukken als vooruitblik op die nieuwe winkel. „We genereren zo eigen inkomsten”, vertelt Frieling enthousiast. „We willen met dit project de basis van de kunstmarkt stimuleren, door kunstenaars die net van de academie komen werk te laten verkopen voor onder de 1000 euro. Als kunstenaar is het geweldig als mensen van vlees en bloed jouw werk willen hebben.”

Ook blijft W139 voor minstens een half jaar in de kelder van het Post CS-gebouw programmeren onder de projectnaam W139/basement. Op dit moment bereidt Frieling een tentoonstelling voor van Jan van Nuenen, die digitale animaties maakt. En hij is zich aan het verdiepen in het werk van Oliver Ressler, die een interviewproject met economen en filosofen opzet. W139 zal zich vooral op de beginnende kunstenaars richten, zegt Frieling: „Want mensen met internationale carrières staan heel erg onder druk, die hebben de tijd niet om hier uitgebreid een tentoonstelling in te richten.” Een voorkeur voor een medium heeft Frieling niet, zegt hij. Van Nuenen en Ressler maken video. „De techniek is niet van belang. Het gaat om de wil om iets fysieks uit te voeren. Als je die wil niet hebt, dan ben je volgens mij geen kunstenaar.”

Heropening W139: vrijdag 19 januari, 21.00 u. Tentoonstelling ‘Colored’, 20 jan t/m 25 feb. Warmoesstraat 139, Amsterdam. Inl: www.w139.nl, 020-6229434.

    • Machteld Leij