Accountant werd koningin van het afval

Exportverpakking terug naar China brengen en recyclen tot exportverpakking.

Een Chinese zakenvrouw werd er schatrijk door.

„Oud papier is als een bos. Papier recyclet zichzelf, generatie na generatie”, zegt de recyclingmiljardair Zhang Yin, volgens Forbes de op vier na rijkste inwoner van China. Foto Reuters A worker at Future Safe, the last major recycler in Hong Kong, lays a piece of cloth on an 8,000-tonne mountain of waste paper December 3. The local paper recycling industry is in crisis after the company stopped collecting waste paper from Thursday as a bid to secure government assistance. Last month another major waste paper recycler folded under financial strain. The government said it would not give in. BY/JJ REUTERS

Nog maar vijf jaar geleden reden Zhang Yin en haar man in de Verenigde Staten rond in een tweedehands Dodge Caravan-busje en vroegen zij vuilnisbelten om hun oude papier aan hen te geven.

Zhang en haar echtgenoot, die was opgeleid tot tandarts, hadden in de jaren negentig een bedrijfje opgezet om papier in te zamelen voor recycling en dat naar China te verschepen. Het was een stap voorwaarts ten opzichte van haar leven in Hongkong, waar zij met 3.800 Amerikaanse dollar een handelsfirma in papier had geopend om te kunnen profiteren van China’s chronische papiertekort.

Inmiddels is Zhang een van de rijkste vrouwen ter wereld, met een geschat vermogen van 1,2 miljard euro. Haar bedrijven halen reusachtige hoeveelheden oud papier op in de Verenigde Staten en Europa, verschepen dat naar China en recyclen het tot golfkarton, dat vervolgens wordt gebruikt voor dozen die als verpakkingsmateriaal dienen voor speelgoed, elektronica en meubels met de opdruk ‘Made in China’, en uiteindelijk weer hun weg over de oceaan vinden naar westerse consumenten. Nadat de dozen zijn weggegooid, begint de cyclus weer van voren af aan.

Eind vorig jaar noemde Forbes Magazine Zhang de rijkste vrouw van China. Ze zou zelfs de rijkste ‘self-made’ vrouw ter wereld zijn. Zhang komt uit een bescheiden familie, nu domineert ze de wereldpapierhandel met haar reusachtige bedrijven in Dongguan en Los Angeles.

„Zij is een ziener”, zegt analist Herman Woo van BNP Paribas, die betrokken was bij de beursgang van haar bedrijf, vorig jaar in Hongkong. Nine Dragons Paper is nu de grootste papierproducent in China, en haalde bij de beursgang bijna 500 miljoen dollar op. Sindsdien is de aandelenkoers verviervoudigd, waardoor het bedrijf een waarde heeft van meer dan 5 miljard dollar. De familie Zhang controleert 72 procent van het bedrijf en is daarmee een van de rijkste families in China.

De kleinere onderneming van Zhang, America Chung Nam, gevestigd in Los Angeles, is één van ’s werelds grootste maatschappijen voor de papierhandel. Geen enkel ander Amerikaans bedrijf stuurt zoveel materiaal naar China, of gebruikt zoveel containerschepen als America Chung Nam, dat in 2005 voor de vijfde achtereenvolgende keer werd uitgeroepen tot de belangrijkste Amerikaanse exporteur naar China.

Nu de papierindustrie zich verplaatst naar China, waar arbeid en grond goedkoper zijn, zweert Zhang ’s werelds papierreuzen als International Paper, Weyerhauser en Smurfit Stone te zullen uitdagen. „Mijn doel is om van Nine Dragons binnen drie tot vijf jaar de wereldleider op het gebied van containerkarton te maken,” zegt Zhang. „Het is altijd mijn wens geweest om de leider te worden in een bedrijfstak.”

Zhang geeft zelden interviews, en verstrekt geen details over de manier waarop ze haar fortuin heeft gemaakt. In een samenleving die bekendstaat om de nauwe banden tussen overheidsfunctionarissen en leiders uit het bedrijfsleven, zegt ze eenvoudigweg: „Ik ben een eerlijke zakenvrouw.”

Zhang was de oudste van acht kinderen in een militair gezin uit de noordelijke provincie Heilongjiang, niet ver van de Russische grens. Zij ging werken als accountant. Na de economische veranderingen in China begin jaren tachtig, verhuisde ze naar de zuidelijke kustplaats Shenzhen, een van de eerste gebieden in China die mochten experimenteren met het kapitalisme. Daar ging ze werken voor een joint venture op het gebied van de papierhandel.

In 1985 kwam ze naar Hongkong, dat toen nog een Britse kroonkolonie was. Volgens analisten maakte Zhangs uitbundige persoonlijkheid haar tot een goede verkoopster en een slimme deal maker. Er waren zo nu en dan conflicten met concurrenten, maar het vrouw zijn was geen probleem, zegt Zhang. „Mannen respecteerden me.”

Nadat de papiermarkt van Hongkong te klein bleek voor haar ambities, verhuisde ze in 1990 naar Los Angeles en trouwde ze voor de tweede keer, met de in Taiwan geboren Liu Ming Chung, die in Brazilië opgroeide en vloeiend Engels spreekt.

Samen richten zij America Chung Nam op. De snelgroeiende economie van China had tekort aan grondstoffen, en het land begon naar het buitenland te kijken voor oud ijzer en papier. Zhang Yin was een van de eersten die oud papier aan China verkocht.

America Chung Nam maakte afspraken met Amerikaanse vuilnisbelten en begon containers oud papier naar China te verschepen. De vraag groeide zo snel dat Zhang in 1995 naar China terugkeerde om Nine Dragons op te richten en haar eerste papierfabriek te openen in Dongguan, een grote industrieplaats in de bloeiende delta van de Parelrivier.

Tien jaar later heeft het bedrijf elf reusachtige papiermachines, 5.300 werknemers, een jaaromzet van 1 miljard dollar en een grote fabriek in aanbouw bij Shanghai. De winst steeg vorig jaar met 349 procent naar 175 miljoen dollar.

Nine Dragons is nu een van de snelst groeiende papierbedrijven en kan niettemin de vraag naar containerkarton niet bijbenen wegens de groei van de Chinese export.

Buitenlandse papierbedrijven zijn traag geweest met het bouwen van productiefaciliteiten in China. Analisten betwijfelen of ze er snel in zullen slagen een inhaalslag te maken.

„Het is nu heel moeilijk voor Amerikaanse bedrijven om deze markt te betreden,” zegt Woo van BNP Paribas. „Ik heb vijf of zes jaar geleden gehoord dat ze de mogelijkheden bekeken, maar ze hebben niets gedaan. Op dit moment is Smurfit Stone wereldwijd het grootste bedrijf. Weyerhauser bezet de tweede plaats. In 2008 kon Nine Dragons wel eens de nieuwe nummer 1 van de wereld zijn geworden.”

Analisten zijn vrijwel unaniem in hun lof voor Zhang, hoewel zij kritiek te verwerken kreeg wegens de benoeming van haar 25-jarige zoon tot lid van de raad van commissarissen van Nine Dragons.

Maar Zhang verdedigt deze benoeming uit alle macht, door te beweren dat haar zoon over de juiste kwalificaties beschikt en dat Nine Dragons tenslotte een familiebedrijf is. Een tweede zoon zit nog op de middelbare school. En haar jongere broer, Zhang Chang Fei, is onderdirecteur van het bedrijf.

Zhang is dit jaar dankzij de beursgang gestegen naar de vijfde plaats op de ranglijst van Forbes van de rijkste mensen in China, terwijl ze vorig jaar nog 107de was. Ze is haar ambitie nog niet kwijt. Soms wordt ze de ‘Koningin van het Afval’ genoemd, maar dat hindert haar niet. Ze zegt alleen: „Op een dag wil ik bekendstaan als de ‘Koningin van het containerkarton’.”

© The New York Times. Vertaling: Menno Grootveld