Soweto niet nerveus, 1.240 dagen voor aftrap

Zuid-Afrika zou niet in staat zijn om het WK voetbal van 2010 te organiseren. Onzin, een typisch voorbeeld van Afro-pessimisme, meent het organisatiecomité. Het zal alleen een beetje duurder worden. Maar dat is logisch.

Er zijn bloggers die het uit zeer betrouwbare bron hebben. Er zijn ook websites die het brein achter het succesvolle WK voetbal in Duitsland, voormalig voetballer Franz Beckenbauer, woorden in de mond leggen alsof hij gezegd zou hebben dat het gastland van het WK voetbal 2010 verlamd is door typisch „Afrikaanse problemen”. En er zijn insiders uit de voetbalwereld die ergens in de wandelgangen het aanzwellende gerucht hebben opgepikt. De wereldvoetbalbond FIFA zou van plan zijn om Zuid-Afrika de organisatie van het wereldkampioenschap af te nemen. Australië zou al klaar staan om in te springen. En anders de Verenigde Staten wel. Of toch Engeland?

Wie het gelooft, had gisteren voor de aardigheid even naar Soweto moeten rijden, de woonwijk in het zuidwesten van Johannesburg en de hoofdstad van het Zuid-Afrikaanse voetbal. Daar draaien de betonmolens al op volle toeren rond het FNB-stadion. Dat is het stadion waar de openingswedstrijd en de finale zullen worden gespeeld in juni 2010, als het grootste sportevenement ter wereld voor het eerst in Afrika wordt gehouden. Dat is ook de plek die is omgedoopt tot ‘Soccer City’. Voor de reusachtige molshopen die de mijnindustrie de afgelopen honderd jaar heeft achtergelaten, blinkt nu het gloednieuwe hoofdkantoor van het organisatiecomité (LOC) met een dak in de vorm van een voetbal. Zuid-Afrika kán al niet meer terug.

In de tent die voor de gelegenheid op de middenstip is geplaatst, doen de bobo’s van Zuid-Afrika er alles aan om eens en voor altijd met de kwaadsprekerij af te rekenen. „Wij zijn er klaar voor”, verzekert de burgermeester van Johannesburg, Amos Madondo. Anderhalf miljard rand (163 miljoen euro) heeft hij uitgetrokken voor de facelift van het stadion in Soweto. Als het af is, kunnen er 94.000 supporters zitten op overdekte stoelen. De bouw begint vandaag nog, belooft hij.

De joint venture van drie bouwbedrijven die glunderend het miljardencontract heeft aanvaard, heeft nog 1.240 dagen tot de aftrap. Daar worden de aannemers niet nerveus van, zeggen ze. „We hebben veel ervaring opgedaan in Duitsland”, stelt Martin Egos van het Nederlandse bouwbedrijf Interbeton zijn gehoor gerust. „We liggen op schema.” In zijn team zitten Nederlandse en Duitse ingenieurs. „In Duitsland ging iedereen er vanuit dat het allemaal goed zou komen maar nu we hier aan de slag gaan is de aanname dat het zal mislukken”, vult zijn Zuid-Afrikaanse collega Schalk Ackerman aan. Is dat Afro-pessimisme? „Daar lijkt het wel op, ja.”

Maar anders dan Duitsland, begint Zuid-Afrika met vrijwel lege handen. Voetbal is een sport die vooral populair is onder zwarte Zuid-Afrikanen. Er is in de decennia voor het einde van de apartheid nauwelijks in geïnvesteerd. Vijf nieuwe stadions moeten er worden gebouwd. En aan vijf bestaande stadions moet zoveel worden aangepast dat drie jaar bouwen nog aan de korte kant lijkt.

Alleen in de havenstad Port Elizabeth zijn de bouwvakkers al een tijdje bezig. In Durban zijn ze net klaar met de sloop van het bestaande stadion. In Kaapstad, stad van de halve finale, voert de oppositieburgemeester een hevige strijd met onwillende bewoners die om het bestaande stadion wonen en overlast vrezen van de bouwvakkers en supporters. Zij dreigen met een rechtszaak die, als ze doorzetten, Kaapstad als gaststad zal diskwalificeren. „De bewoners moeten goed weten voor welke keus we hier staan”, sprak burgemeester Zille gisteren dreigend. „Niemand moet denken dat als de bouw van het stadion nu moet worden stilgelegd er nog een plan B is. En ik zeg dit niet om te intimideren.”

De burgemeester van Kaapstad loopt bovendien het gevaar de macht over de stad, en dus de renovatie van het stadion kwijt te raken. Ze leidt een wankele coalitie, die deze week bijna viel tot vreugde van het ANC. Die partij heeft overal in Zuid-Afrika, behalve in Kaapstad, de macht en staat te popelen Zille en haar plannen met de stad te torpederen.

Terwijl de bouwwerkzaamheden nog nauwelijks zijn begonnen, zijn drie grote gaststeden al over hun budget heen. De stadions in Durban en Port Elizabeth zullen bijna twintig procent duurder worden dan berekend, en Kaapstad zal meer dan 50 procent over het budget gaan. „Vind je het gek?” grinnikt Danny Jordaan, de flamboyante directeur van het organisatiecomité. Op weg naar de ceremonie in Soweto zag hij krantenkoppen voorbij komen als „2010 begroting is een zooi”, maar hij moet er om lachen. „De berekeningen dateren van 2004. En een baksteen kost in 2007 nu eenmaal meer dan in 2004.”

Zuid-Afrika wil laten zien dat alle kritiek in het buitenland voorbarig en onterecht is. Geld speelt geen rol. Alleen al in Johannesburg zal de komende drie jaar in totaal 6 miljard rand (652 miljoen euro) worden uitgegeven, aan stadions, openbaar vervoer en het sexy maken van een vervloekte stad. Dat bedrag is ruim twee keer zoveel als de regering vorig jaar uitgaf aan de bestrijding van aids in heel Zuid-Afrika. Elke dag overlijden bijna duizend Zuid-Afrikanen aan de gevolgen van die ziekte.

„We bouwen hier niet alleen stadions, we bouwen een nieuwe stad”, zegt Danny Jordaan, als hij na de lunch aanstalten maakt voor vertrek. Morgen gaat hij op excursie naar Durban om te kijken of de aannemers een beetje opschieten. „Het hele idee dat Zuid-Afrika dit wereldkampioenschap nog kan ontglippen is absolute onzin. Kijk om je heen, dit is de werkelijkheid. We zijn begonnen.”