Paul Kooiker

Paul Kooiker Hoe moeilijk is het om een lelijke foto te maken? Het lijkt een vreemde vraag, maar wie de tentoonstelling bezoekt van Paul Kooiker in het Foam in Amsterdam gaat daar onvermijdelijk over nadenken. De expositie opent met twee series, Showground en Model Studies. Beide zijn tamelijk weerzinwekkend, maar niet op de manier die we tegenwoordig van foto’s gewend zijn. Geen flarden van een gebombardeerd lichaam van een kind, of de blik van een stervende dictator, strop om zijn nek. Nee, Kooiker toont alleen maar vrouwen bij wie het vet om het lichaam gulpt. Dat is al confronterend, maar Kooiker gaat verder: hij fotografeert ze bewust extra lelijk. Zijn licht is onflatteus, de afdruk grofkorrelig en hij negeert alles wat deze vrouwen nog menselijk zou maken – hun gezichten en gelaatsuitdrukkingen. Wel drapeert hij hun lichamen over tafels zodat hij ze vast kan leggen als hompen vlees in een slagersvitrine. In zijn serie Untitled (plassende vrouwen in het bos) uit 1996, waarmee Kooiker dat jaar de Prix de Rome voor fotografie won zijn door de vaagheid veel details slecht zichtbaar en is het moeilijk om te zien wat er precies gebeurt. Tot je na enig speuren ontdekt dat er ergens, achter wat struiken, een vrouw op haar hurken zit met haar billen bloot – ze zit te plassen. En als je er een hebt gezien, zie er steeds meer, op de 36 foto’s zo een stuk of zes. En dan begint de twijfel: is dit door Kooiker zorgvuldig gecomponeerde fictie die commentaar geeft op de rol van de fotograaf als ‘beeldenjager’? Of heeft hij zich werkelijk in de gênante situatie gemanoeuvreerd van de man (gekleed in lange groene jas ongetwijfeld) die weken door het bos struinde met een telelens op zijn borst? Worden we als toeschouwers de medeplichtige van een voyeur? Het prettige aan Kooikers werk is dat hij nauwelijks antwoord geeft op al deze vragen. Met enige wellust laat hij de toeschouwer dobberen in de twijfel, zowel op de tentoonstelling in het Foam als in de kleine boekjes die hij samen met zijn galeriehouder Willem van Zoetendaal van zijn series uitgeeft. Paul Kooiker: Paradise Twenty-One t/m 11 febr in Foam, Keizersgracht 609 Amsterdam. Dag. 10-17u, do en vr. tot 21u. T/m 18 febr in Galerie Van Zoetendaal, Keizersgracht 488, Amsterdam. Wo t/m za. 13-18u. www.vanzoetendaal.nl ‘Chantal’, uit de serie ‘Modelstudies’, 2001 Foto Paul Kooiker/ van Zoetendaal Collections Kooiker, Paul

Hoe moeilijk is het om een lelijke foto te maken? Het lijkt een vreemde vraag, maar wie de tentoonstelling bezoekt van Paul Kooiker in het Foam in Amsterdam gaat daar onvermijdelijk over nadenken. De expositie opent met twee series, Showground en Model Studies. Beide zijn tamelijk weerzinwekkend, maar niet op de manier die we tegenwoordig van foto’s gewend zijn. Geen flarden van een gebombardeerd lichaam van een kind, of de blik van een stervende dictator, strop om zijn nek. Nee, Kooiker toont alleen maar vrouwen bij wie het vet om het lichaam gulpt. Dat is al confronterend, maar Kooiker gaat verder: hij fotografeert ze bewust extra lelijk. Zijn licht is onflatteus, de afdruk grofkorrelig en hij negeert alles wat deze vrouwen nog menselijk zou maken – hun gezichten en gelaatsuitdrukkingen. Wel drapeert hij hun lichamen over tafels zodat hij ze vast kan leggen als hompen vlees in een slagersvitrine.

In zijn serie Untitled (plassende vrouwen in het bos) uit 1996, waarmee Kooiker dat jaar de Prix de Rome voor fotografie won zijn door de vaagheid veel details slecht zichtbaar en is het moeilijk om te zien wat er precies gebeurt. Tot je na enig speuren ontdekt dat er ergens, achter wat struiken, een vrouw op haar hurken zit met haar billen bloot – ze zit te plassen. En als je er een hebt gezien, zie er steeds meer, op de 36 foto’s zo een stuk of zes. En dan begint de twijfel: is dit door Kooiker zorgvuldig gecomponeerde fictie die commentaar geeft op de rol van de fotograaf als ‘beeldenjager’? Of heeft hij zich werkelijk in de gênante situatie gemanoeuvreerd van de man (gekleed in lange groene jas ongetwijfeld) die weken door het bos struinde met een telelens op zijn borst? Worden we als toeschouwers de medeplichtige van een voyeur? Het prettige aan Kooikers werk is dat hij nauwelijks antwoord geeft op al deze vragen. Met enige wellust laat hij de toeschouwer dobberen in de twijfel, zowel op de tentoonstelling in het Foam als in de kleine boekjes die hij samen met zijn galeriehouder Willem van Zoetendaal van zijn series uitgeeft.

Paul Kooiker: Paradise Twenty-One t/m 11 febr in Foam, Keizersgracht 609 Amsterdam. Dag. 10-17u, do en vr. tot 21u.

T/m 18 febr in Galerie Van Zoetendaal, Keizersgracht 488, Amsterdam. Wo t/m za. 13-18u. www.vanzoetendaal.nl