Het effectbejag van televisiemakers

Eerlijk zeggen: welke televisiebeelden sloegen bij u in als een bom? De executie van Saddam Hussein? De vliegtuigen die de WTC-torens doorboorden? Of toch maar de vuurwerkontploffing in Enschede?

De televisie stond op SBS6 voor De 25 meest schokkende tv-beelden. Dat ging ten koste van BNN’s zesde Nationale IQ Test. Maar alle zin daarin was ontnomen toen het vak BN’ers in beeld kwam. Het commerciële virus van hele en halve sterretjes heeft ook de publieken in zijn greep. Wat zaten ze te glimmen, de Bloody Mary’s van Tien. Wie van de twee zou het record breken van Big Brother Kelly? Nou, dat werd Bonnie St. Claire. Ze scoorde 52 punten, dramatisch lager dan de chimpansee vorig jaar. Weet u dat ook weer.

Nee, dan schokkende televisie volgens SBS. Dat is: een tongende Madonna; de met cameratelefoon gefilmde executie van Saddam Hussein; en de stervende voetballer Miklos Fehér. In herhaling viel hij twee, drie, vier, vijf keer dood neer op het veld. Heel erg ontzettend confronterend vond de SBS-sportverslaggever dit: „Hij had net iets ondeugends met de bal gedaan. Dat maakte het nog erger.”

Zou ’t? Tijd daarbij stil te staan ontbrak, want tsunamibeelden golfden de huiskamer binnen. Een Tsjechisch fotomodel met hele dikke jetsers – zo noemen ze die bij SBS – mocht minutenlang vertellen hoe verdrietig het was geweest dat zij haar man daar was verloren.

En toen moesten de medische mirakels nog komen. Die beelden maakten de freakshow compleet: een man met een foetus in zijn buik. Een vrouw bij wie een tumor van 90 kilo werd weggesneden: „Ze verloor wel 28 liter bloed.” En als klap op de vuurpijl: een man zonder ogen en neus. Die waren opgegeten door een vleesetende bacterie.

Wie van SBS historische zwart-witbeelden verwachtte of een aanzet tot tv-geschiedenis, had misgegokt. Dit was sensatie-tv pur sang, het ging de makers louter om effectbejag. Scoren met buitenissige beelden, vaak niet eens gemaakt met televisiecamera’s. Kwikzilvertje Ellemieke Vermoolen praatte ze aan elkaar. En SBS had er ook eigen verslaggevers op uit gestuurd!

Stond Gijs Staverman ineens in de tuin van de Duitse meneer die een andere Duitse meneer die hij via internet had leren kennen smakelijk had opgegeten. Daar schijnt een videootje van te zijn, maar dat zagen we niet. Wel inspecteerde kijklustige Gijs het raam van ‘de slachtkamer’ plus de plek waar huid, ingewanden en botten begraven hadden gelegen. „En was dit de auto, waarmee het slachtoffer is opgehaald?”

Hoe komen ze d’r op.

Toch: al in de nieuwsrubriek Hart van Nederland kwam een heel andere wereld voorbij dan in het NOS Journaal. Geen Randstadprovincie en chef-staf Israël, maar bijna verdronken honden en leeggeroofde auto’s van tankende snelweggebruikers bij Utrecht. En o ja, hebt u al inlegkruisjes aangeschaft voor zwetende oksels? De verkoper testte ze op twee scholieren en die waren dolenthousiast.

Nee. Beelden die óns schokten kwamen voorbij toen Pauw en Witteman relden over het beest van Nieuw-Buinen. Zijn advocaat was aangeschoven en praatte honderd uit. Dat zijn cliënt de gruwelmoord op de 12-jarige Suzanne had bekend, dat zijn huwelijk op springen had gestaan en dat hij vast levenslang zou krijgen.

Wij zagen nog maar één ding: een verkracht en overreden meisje, ze lag in de berm van het kille, kale veenlandschap.

Maar dat beeld was niet op de buis. Dat beeld zit in ons hoofd, brandt op ons netvlies, en gaat niet meer weg.

Reageer op deze column via www.nrc.nl/ogen