Fiscus zit achter de dienstauto aan

De Belastingdienst en lokale bestuurders zijn het oneens over het ‘privégebruik’ van de dienstauto. Volgende week spreekt de Kamer erover.

Geert Dales, burgemeester van Leeuwarden, heeft maandag maar het zekere voor het onzekere genomen: hij is niet met de dienstauto naar een vergadering van de commissie Vreemdelingzaken in Den Haag gegaan, maar met de trein. „Ik wil geen enkel risico lopen dat dit me zesduizend euro kost.”

Commotie in bestuurlijk Nederland. De Belastingdienst heeft het gebruik van de dienstauto van commissarissen van de koningin, gedeputeerden, burgemeesters en wethouders op de korrel. Als zij de auto gebruiken voor nevenfuncties die niet direct voortvloeien uit hun ambt, kunnen zij te maken krijgen met een fiscale bijtelling.

De fiscus vaart daarbij scherp aan de wind. Te scherp, vinden de bestuurders. Zo weet Geert Dales (VVD) al dat de Belastingdienst zijn bestuurslidmaatschap van de Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG) als privé-aangelegenheid zal aanmerken omdat ook een ander die functie kan vervullen. „Dit is fiscale gekkigheid, kolderiek. Ik verdien daar helemaal niets mee. Als dit niet wordt opgelost dan stop ik met dergelijke functies. Dan ga ik wel schaatsen of tennissen”, zegt Dales. De Friese commissaris Ed Nijpels (VVD) kreeg al een forse naheffing van de fiscus. Ook hij vindt de kwestie absurd: „Je wordt toch niet als Pietje Puk gevraagd, maar omdat je commissaris van de koningin bent.” De bestuurders krijgen steun van het Kamerlid Spies (CDA), die de kwestie volgende week aan de orde wil stellen bij het begrotingsdebat met minister Remkes (Binnenlandse Zaken, VVD): „Er is veel onbegrip, en dat is terecht.”

Commissarissen van de koningin toeren met chauffeur door het land met een auto van al gauw 70.000 à 80.000 euro. Als de fiscus bepaalt dat je jaarlijks 22 procent van dit bedrag bij je inkomen moet optellen omdat je de dienstauto ook voor privédoeleinden gebruikt, dan betekent dat je dat tegen de 10.000 euro per jaar kost. Een fiks bedrag. Ook voor een commissaris van de koningin, die exclusief betaalde nevenfuncties bruto 123.000 euro verdient.

De commissarissen van de koningin kregen onlangs te horen dat ze over de periode 2001-2005 allemaal 50.000 euro moeten betalen. Het ministerie van Binnenlandse Zaken, formeel de werkgever, compenseert de naheffing. Maar dat geldt niet voor de rekening die gedeputeerden kregen. Die naheffing varieerde per provincie sterk, van 60.000 tot 300.000 euro. De meeste provincies nemen naar verwachting dit bedrag voor hun rekening.

De aanleiding voor de fiscale kwestie waren vragen van de SP in Groningen over het gebruik van de dienstauto van commissaris Alders (PvdA). Uit onderzoek van Elsevier in 2004 bleek dat hij naast zijn hoofdfunctie 90.000 euro bijverdiende met een kleine tien betaalde bijbanen. Zo is Alders voorzitter van de raad van commissarissen van Gasterra (het voormalige Gasunie Trade & Supply) en voorzitter van het stichtingsbestuur van pensioenfonds PGGM.

Ook naar dit soort functies laten commissarissen zich veelal met de dienstauto rijden. Provincies hebben het zo geregeld dat voor het gebruik hiervan de desbetreffende organisatie een rekening krijgt. Zo betaalde Sociale Zaken de ritten naar Den Haag die Nijpels maakte als voorzitter van de Taskforce Ouderen, zegt Nijpels. „Dat is keurig geregeld.” Volgens hem kan het straks voorkomen dat bestuurders, om de fiscale bijtelling te ontlopen, eisen dat vanuit Den Haag een andere auto wordt gestuurd om opgehaald te worden.

De Belastingdienst wil niet op de zaak ingaan, vanwege de privacy. Een woordvoerder van Binnenlandse Zaken erkent dat de compensatie die het ministerie voor zijn rekening neemt, betekent dat de commissarissen die de bijtelling voor de meer commerciële bijbanen hebben gekregen over 2001-2005 ook dit bedrag niet zelf hoeven te betalen. Voor volgende jaren zal Binnenlandse Zaken de bijtelling niet meer compenseren.

Het Kamerlid Spies vindt dat de bijtelling voor commerciële bijbanen voor eigen rekening moet zijn, maar de kwestie moet worden opgelost als het gaat om publieke functies. „Iedereen is toch heel blij dat Hans Alders de Volendambrand heeft onderzocht. Daar hoeft hij toch niet voor gestraft te worden.” Zij wil de Kamer voorstellen dat als een gemeenteraad of Provinciale Staten vindt dat de nevenfuncties nuttig en belangrijk zijn, dat de fiscus dan niet moeilijk meer moet doen. „Dan moet de fiscus volgend zijn.”

Dales kan zich er echt over opwinden: „De minister van Binnenlandse Zaken moet gewoon even bij zijn collega van Financiën langsgaan en dit regelen. Deze functies zijn een regulier onderdeel van je werk. Voor de commissie Vreemdelingenzaken ben ik door de minister gevraagd en door de koningin benoemd. Je kunt je niet aan dit soort functies onttrekken, dat zou deloyaal zijn.”

Deze week had Dales weer een VNG-vergadering in Den Haag. Hij nam de dienstauto. „Eén keer kan nog net. Dan heb ik nog geen 500 kilometer gereden.” Zijn Haagse collega Deetman kan dat veel vaker doen, want die hoeft maar een paar kilometer. Dales: „Dat geeft ook het absurde van deze situatie aan.”

    • Herman Staal