Europa geeft ruim baan aan de zeggekorfslak

De Europese bescherming van zeldzame dier- en plantensoorten wordt uitgebreid. In Apeldoorn gaven gisteravond boeren en andere belanghebbenden hun mening.

De gevlekte witsnuitlibel, het vliegend hert, de beekprik en de rivierdonderpad. Al sinds het midden van de jaren negentig genieten ze door invoering van de Europese habitatrichtlijn in Nederland extra bescherming, net als de veel bekendere korenwolf en zeggekorfslak. Deze laatste soorten werden voor velen hét symbool van doorgeslagen natuurbescherming, omdat hun aanwezigheid ervoor zorgde dat diverse bouwplannen fors gewijzigd moesten worden.

Toch wordt de bescherming van zeldzame dier- en plantensoorten door de huidige aanwijzing van 162 ‘Natura 2000-gebieden’ in Nederland nog serieuzer genomen. De reeds bestaande vogelrichtlijn- en habitatgebieden worden opgenomen in het samenhangende netwerk van Natura 2000, dat de teruggang in biodiversiteit in Nederland en Europa in 2010 tot stilstand moet hebben gebracht. Waar nodig worden herstelplannen ontwikkeld om de natuur in oude glorie terug te brengen.

Deze week begonnen de inspraakrondes, die de overheid organiseert om belangstellenden in iedere provincie de kans te geven invloed uit te oefenen op de te schrijven beheerplannen. Daarin komt precies te staan welke activiteiten in en rondom een Natura 2000-gebied straks nog plaats mogen vinden.

Tot die plannen bekend zijn vraagt de boer zich af of hij in de toekomst nog uit kan breiden. De campingeigenaar wil weten of hij nog een nieuw toilet mag bouwen en de bosbeheerder wil weten of hij de natuur straks nog wel zijn gang kan laten gaan, zoals al jaren de trend is in het bosbeheer.

In Apeldoorn kwamen in schouwburg Orpheus gisteravond een kleine 200 mensen opdagen met vragen over de 18 Natura 2000-gebieden, die in de provincie Gelderland zijn aangewezen. Hieronder valt ook een groot deel van de Veluwe. De bezoekers werden eerst per videoboodschap toegesproken door minister Veerman (Natuur, CDA). Hij garandeert ze dat de bescherming van de „parels van ons land en van Europa” ook ruimte laat om te ondernemen. Andere videoboodschappen tonen diverse standpunten ten opzichte van Natura 2000. Een natuurfilmer die het belang van instandhouding benadrukt, een campingeigenaar die grappend zegt te vrezen dat op zijn terrein de ‘dwars gestreepte Chinese steltvogel’ wordt ontdekt en voorzitter Bernard Wientjes van werkgeverskoepel VNO-NCW die spreekt van een „win-win situatie” als alle belangen worden gerespecteerd.

Tijdens de vragenronde merkt Jaap Kuper, bosbeheerder op de Veluwe, op dat hij door Natura 2000 terug moet „naar het bosbeleid van 20 jaar geleden”. Hij heeft in de plannen gezien dat Nederland de opdracht heeft om ‘zuurminnende eikenbossen’ op de Veluwe te behouden en de oppervlakte van dit bostype zelfs uit te breiden. „Maar als ik de natuur zijn gang laat gaan zoals nu, wordt het allemaal beukenbos. Uit het voorlopige aanwijzingsbesluit maak ik op dat ik eiken moet gaan herplanten, met een investeringsperiode van 150 jaar. Wie gaat dat betalen?” Het panel deskundigen van het ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (LNV) laat hem weten dat daarvoor geld ter beschikking komt, maar ook dat zijn „zienswijze zal worden behandeld”.

Liesbeth Bronkhorst van de hippische sportfederatie (KNHS) vreest, dat de plannen van haar organisatie om een ruiterpad van 100 kilometer op de Veluwe aan te leggen in het gedrang komen. „Worden dit soort voornemens meegenomen in de beheerplannen?” Ze krijgt een weinig geruststellend antwoord. In de plannen speelt vooral ‘bestaand gebruik’ een belangrijke rol. Als peildatum daarvoor wordt 1 oktober 2005 genomen. Verder krijgt ze alleen te horen dat gebruikers als ruiters mogen „meedenken over het beheerplan”.

Op dat ‘bestaand gebruik’ wil Ivo Gelsing van de vereniging van recreatieondernemers (RECRON) wel even doorgaan. „Kan bestaand gebruik door blijven gaan? Kunnen bedrijven die er al 20 jaar zitten, doorgaan?” Het antwoord vanuit het panel is onverbiddelijk. „Nee, de garantie dat bestaand gebruik ongewijzigd kan worden voortgezet, kan ik u niet geven.” Of die bedrijven dan worden uitgekocht, wil Gelsing weten. „Dat zal van geval tot geval worden bekeken. Alles hangt af van de beheerplannen.”

Waar ondernemers Natura 2000 met argwaan bekijken, spreken dierenbeschermers van „weinig ambitieuze doelen”. Zo zegt Barend van Gemerden van Vogelbescherming Nederland blij te zijn met alle inspanningen, maar vraagt hij zich ook af of LNV kan garanderen dat de achteruitgang in biodiversiteit in 2010 daadwerkelijk een halt toe is geroepen. „Zeker omdat je uit de reacties uit de zaal kunt opmaken dat aan deze plannen nog geknibbeld zal worden.” Ook voor hem geen bevredigend antwoord: „Wellicht blijkt in 2010 dat dat niet lukt.”

Na ontvangst van alle reacties worden de Natura 2000-gebieden dit jaar definitief aangewezen. Binnen drie jaar na dit besluit moet voor ieder gebied een beheerplan zijn opgesteld.

Inspraak op Natura 2000-gebieden is ook mogelijk via internet: www.minlnv.nl/natuurwetgeving