Drugs altijd taboe voor militairen

Tachtig miljoen euro kost de invoering van de nieuwe gedragscode bij Defensie. Generaal Dick Berlijn: „De code is geen tovermiddel, maar een startpunt.”

De Nederlandse krijgsmacht wordt de komende maanden een debating-club. Het onderwerp: de nieuwe gedragscode die generaal Dick Berlijn, commandant der strijdkrachten, gisteren bekend heeft gemaakt.

De code is toegespitst op vijf begrippen: professionaliteit, teamgeest, verantwoordelijkheid, respect en een veilige werkomgeving.

De nieuwe gedragscode, zo betoogde Berlijn tijdens een toelichting, is het startsein voor een langdurige actie om ongewenst gedrag – variërend van pesterijen en discriminatie tot verkrachting – uit te bannen. „Dit is pas het begin op weg naar een nog betere organisatie”, aldus Berlijn. „De gedragscode is geen tovermiddel, maar een startpunt en een kapstok voor een breed scala aan maatregelen.”

De aanleiding voor het aanscherpen van gedragsregels vormt het rapport ‘Ongewenst gedrag binnen de krijgsmacht’ van een commissie onder leiding van de Utrechtse commissaris van de koningin Boele Staal, die vorig jaar na berichten over seksueel wangedrag op het fregat Tjerk Hiddes misstanden binnen de gehele krijgsmacht onderzocht.

De gedragscode is „niet vrijblijvend”, aldus Berlijn. Defensie bezint zich nog op maatregelen tegen wie zich schuldig maakt aan ongewenst gedrag. Sancties zijn nu ook al mogelijk, zo werden in november vorig jaar negen militairen van de Luchtmobiele Brigade in Schaarsbergen ontslagen wegens het gebruik of bezit van drugs. Vier andere militairen werden om die reden geschorst. Ook in de nieuwe code zijn drugs taboe omdat die „onze werkelijkheid vervormen en daarmee onze veiligheid in gevaar brengen”, zo staat in de toelichting.

In een brief aan de Tweede Kamer schrijft staatssecretaris Cees van der Knaap (Defensie, CDA) dat „zonodig” controle moet worden uitgeoefend op naleving van de regels. Daarbij wordt gedacht aan verplichte urinetesten en blaasproeven, om het gebruik van drugs en alcohol vast te stellen.

Er ligt al een voorstel in de Tweede Kamer om te testen op drugsgebruik, als wijziging van de Militaire Ambtenarenwet. Daarover zal worden gesproken met de militaire vakbonden, die al bezwaren hebben geuit tegen aantasting van de privésfeer.

Tachtig miljoen euro is met de invoering gemoeid. Op een personeelsbestand van bijna 70.000 mensen (burgers en militairen) die bij Defensie werken, is dat ruim duizend euro per werknemer. De helft van het totaalbedrag is nodig om de nieuwe gedragscode binnen de organisatie „te borgen”, de opleidingen uit te breiden en het sociaal leiderschap te versterken. Met de andere 40 miljoen euro worden personele en organisatorische wijzigingen doorgevoerd.

Het geld wordt onder meer besteed aan aan de herinrichting van werk- en leefruimtes en betere recreatievoorziening zodat de militairen zich niet uit verveling gaan misdagen. Er komen twaalf speciaal opgeleide vertrouwenspersonen die ondermeer de commandanten gaan ondersteunen in de strijd tegen ongewenst gedrag.

Het is nog onduidelijk waar het geld vandaan komt, generaal Berlijn typeerde het defensiebudget als „zeer krap”. „Wie onze organisatie de afgelopen jaren heeft gevolgd weet dat het geen vetpot is.”

    • Cees Banning