De bossen kunnen dicht

Er geldt een weeralarm in Nederland. De wind is krachtig, maar niet zo sterk als in 1990, toen het treinverkeer uitviel. Dankzij het weeralarm kunnen hulpdiensten zich voorbereiden.

Al de hele dag waarschuwt het KNMI voor een zware storm. Het weerinstituut gaf gisteren al een weeralarm af, op de KNMI-website kleurde de kaart van Nederland vanochtend oranje. Betekenis: groot gevaar.

KNMI-woordvoerder Harry Geurts verwacht dat de storm van vandaag wel eens de zwaarste van de afgelopen jaren kan gaan worden. Windstoten kunnen volgens hem verraderlijk zijn en grote schade aanrichten. „Bomen die omwaaien, gebouwen die beschadigd raken, verkeersproblemen, takken op de weg, auto’s over de kop. Het wordt heel heftig.” Het hoogtepunt van de storm ligt in de middag en het zal tot laat in de avond hard waaien, vooral in het Noorden.

Het KNMI heeft de wettelijke taak om een weeralarm, de hoogste trap van waarschuwingen, uit te geven. Het instituut alarmeert niet alleen burgers maar ook verkeersdiensten, politie, brandweer en gemeenten. Die kunnen maatregelen treffen. Verkeersdiensten roepen meer personeel op, wegen worden afgesloten, gemeenten kunnen besluiten om een markt of een evenement af te lassen, en Staatsbosbeheer kan een bos sluiten voor publiek. Zo adviseert de brandweer van Amsterdam vandaag om niet de straat op te gaan als dat niet per se nodig is.

Het Friese waterschap heeft uit voorzorg het Woudagemaal in Lemmer in werking gesteld. Dit gemaal is het grootste, nog in bedrijf zijnde, stoomgemaal ter wereld. Het is een monument dat in 1998 op de Werelderfgoedlijst van UNESCO is geplaatst. Het gemaal werd in oktober 1920 door koningin Wilhelmina officieel geopend, en diende om een te hoge waterstand van het Friese boezemwater te verlagen. Het werkte aanvankelijk op kolen, maar werd in 1967 omgebouwd voor oliestook.

In Heerenveen en Akkrum zijn de dijken versterkt met zandzakken. De veerboten naar de Waddeneilanden Vlieland en Terschelling zijn uit de vaart.

Weerkundig bureau Meteo Consult heeft contracten met landbouwers, waterschappen, bouwbedrijven, de scheepvaart, de olie-industrie, windmolen bedrijven en bedrijven op de Maasvlakte om hen te alarmeren bij extreem weer. Sommige willen alleen een bericht bij windstoten, andere bij sneeuw of regen. „We leveren dus heel specifiek weerinformatie”, vertelt een woordvoerder. Meteo Consult koopt gegevens van het KNMI en andere bronnen. De uitgegeven weerswaarschuwingen van het weerinstituut nemen zij „ter kennis aan”. „Uiteindelijke maken we ons eigen verwachtingen.”

In 2000 begon het KNMI met het uitgeven van het weeralarm. Niet zozeer vanwege het meer extreme weer, maar omdat de maatschappij kwetsbaarder is geworden, legt Harry Geurts uit. „Er is een groter verkeersaanbod dan 10 jaar geleden en er zijn veel buitenactiviteiten.” Het KNMI kan bovendien naar eigen zeggen beter het weer voorspellen en dus ‘ver’ van te voren kijken wat er gaat gebeuren. „Zo zagen we vorige week vrijdag al in het model wat er vandaag gaat gebeuren, en het klopt tot nu toe precies.”

De discussie over het weeralarm kwam mede door de storm in 1990, waarbij 17 doden vielen, op gang. Het was de ergste en zwaarste storm in honderd jaar. Het weg- en treinverkeer was volledig ontwricht, vertelt Geurts. Duizenden reigers waren gestrand en de luchthaven was volledig onbereikbaar. De Jaarbeurs in Utrecht werd ingericht als slaapplaats voor treinreizigers. Ook in 2002 gebeurde dit, maar wel op kleine schaal.

Volgens Geurts drong het toen niet tot de mensen door hoe gevaarlijk het die dag was. „Nu kan iedereen zich goed voorbereiden.” Daarom lijkt het volgens Geurts misschien alsof een weeralarm, zoals die van vorige week, niet altijd nodig is. Maar het weer was wel degelijk onstuimig, zegt hij. „We hebben de criteria gehaald. Er waren windstoten van 112 tot 115 kilometer per uur, zoals in Vlissingen en Cadzand. Mensen waren op de hoogte en troffen maatregelen.”

De storm van vandaag hangt samen door koude lucht (uit de Verenigde Staten) en veel warmere lucht (uit Europa) die elkaar op de Atlantische Oceaan ontmoeten, legt Geurts uit. Dat levert grote temperatuurtegenstellingen op waardoor de straalstroom (krachtige windbang op zo’n 10 kilometer hoogte) verder in kracht toeneemt. Als die straalstroom op ons gericht is dan krijgen we de ene na de andere storm.

Door de enorme belangstelling was de site van het KNMI vanochtend beperkt bereikbaar.