Sneller slechter

Wat bespreekt onze toekomstige regering? Van het CDA moet de zorg efficiënter. Meer marktwerking in de zorg zou een besparing van 4 miljard euro opleveren. Het idee van deze gigantische geldopgraving is niet nieuw. In juni 2004 kwam TNT-topman Peter Bakker tot dezelfde conclusie in zijn rapport Sneller Beter. Volgens Bakker kan een betere logistiek van patiënten en goederen drie miljard op tafel toveren. Veel van de ziekenhuiszorg, aldus Bakker, is „voorspelbaar”.

Vorige week vertoonde de BBC de documentaire Can Gerry Robinson fix the NHS? Gerry Robinson is een übermanager die eeuwige roem vergaarde toen hij Coca-Cola weer winstgevend maakte. De National Health Service (NHS) is de Britse publieke zorg, een geldverslindende moloch die zich maar niet laat omvormen. Robinson kreeg een half jaar om in één ziekenhuis de wachtlijsten korter te maken. Achteraf gaf de bedrijvendokter toe: „Ik had geen idee waar ik aan begonnen was.”

Uiteraard speelde het klassieke verhaal van werknemers die gehecht zijn aan hun loopgraven. Maar het ‘product’ zorg bleek ook ingewikkelder dan Robinson dacht. Zijn standaardaanpak werkte niet. Hij moest zich neerleggen bij kleine resultaten: een paar wachtlijsten een beetje terugdringen. De directeur van het ziekenhuis zat intussen in zijn kantoor, zwoegend op een magische oplossing die de hele NHS zou stroomlijnen. Pas op het eind liet hij zich overtuigen door Robinsons successen op microniveau.

Er bestaat geen masterplan voor maatschappelijke problemen, geen quick fix voor de zorg. Je kunt een ziekenhuis niet in een handomdraai efficiënter maken, zonder dat de kwaliteit van de zorg daaronder lijdt. De essentie van zorg is haar onvoorspelbaarheid en complexiteit. Artsen en verplegers krijgen steeds meer en ingewikkelder werk: door vergrijzing, door de langere levensloop van mensen met een ernstige ziekte. Daarvoor hebben ze ruimte en tijd nodig. Leg ze geen slagersoplossingen of politieke vergezichten op, maar geef ze een paar slimme, luisterende adviseurs. Dan kunnen ze samen kleine, maar échte oplossingen bedenken.

Merel Boers

Merel Boers is journalist en historicus.