Niet zo cynisch, Bot! Amerika offert zich op

Minister Bot reageert veel te negatief op het besluit van Bush om 21.500 extra militairen naar Irak te sturen.

De Westerse veiligheid is sinds 9/11 in het geding.

„Alleen maar militairen naar Irak sturen, daar zijn we al jaren mee bezig, dat heeft tot niets geleid”, aldus minister Ben Bot van Buitenlandse Zaken. Hij meent dat de rust in Irak alleen kan terugkeren na gesprekken met de buurlanden.

Terwijl Nederland steeds openlijk politieke steun heeft gegeven aan de interventie van Bush in Irak wegens de strijd tegen het terrorisme, lijkt demissionair minister Bot het vertrouwen in het Amerikaanse beleid opeens te hebben verloren.

Dat Bot sceptischer is geworden na de gewenste regimeverandering in Irak is begrijpelijk. Er zijn zeker fouten gemaakt in de oorlog in Irak, maar het is ook een gegeven dat sinds de aanvallen op Amerika op 11 september 2001 de veiligheid van het westen in het geding is.

Op 20 januari 2005 zei de ambitieuze Bush: „Het is het ultieme doel van de Verenigde Staten om de tirannie in onze wereld te beëindigen.” Waarschijnlijk zal de oorlog tegen terroristen en schurkenstaten een aaneenschakeling van verschrikkingen blijven, die pas zal eindigen als er een duidelijke winnaar is. De inzet van Amerikaanse militairen is niet voor niets.

Omdat het hier gaat om een opgave voor meer generaties had Bot ook kunnen benadrukken dat het positief is dat Bush niet wil opgeven. Nu zeggen dat de zending van extra troepen tot „niets” leidt, is bijna een uiting van cynisme, koren op de molen van anti-Amerikanistisch populisme in Europa. Nederland zou meer waardering moeten uitspreken voor de Amerikaanse inzet om democratie te brengen in landen die deze nog nooit hebben ervaren. Cynisme over het plan van Bush is misplaatst.

Bovendien is het vreemd om van de ellendige situatie in Irak steeds de Amerikaanse militairen de schuld te geven. De politiek en de media maken onvoldoende zichtbaar dat de Iraakse overheden zich bijzonder slecht houden aan de afspraken over het indammen van sektarische spanningen en het garanderen van ordelijk en vreedzaam samenleven. Het is van wezenlijk belang dat de Iraakse overheid zo snel mogelijk volledige controle krijgt over het gehele grondgebied. Extra troepen zijn onmisbaar.

Wie zich zo openlijk afkeert van het nieuwe plan van de Amerikaanse president, moet ook een plan hebben als de VS zich opeens zouden terugtrekken. Waarschijnlijk zal Irak dan eindigen in een complete chaos waar de extreem-islamitische supermogendheid Iran garen bij zal spinnen.

Het zenden van meer militairen is een groot offer van de Amerikaanse samenleving. Ook in het Amerikaanse Congres leven forse bezwaren. De extra zending komt niet uit de lucht vallen, maar is gerelateerd aan de harde toezegging van de Iraakse premier Nouri Al- Maliki dat de Iraakse regering in november 2007 de verantwoordelijkheid voor de veiligheid van het land op zich neemt.

Daarom had minister Bot beter kunnen aangeven dat het Nederlandse kabinet hoopt dat door het plan van Bush een einde komt aan de chaos en anarchie in Irak, zodat misschien eind 2007 kan worden begonnen met de terugtrekking van de Amerikaanse troepen. Maar ook hier geldt dat het doel – orde, democratie en vrede in Irak – belangrijker is dan het stellen van deadlines.

Jan Willem Sap is verbonden aan de juridische faculteit van de Vrije Universiteit te Amsterdam.

    • Jan Willem Sap