‘Je moet school verantwoorden als je bij de supermarkt komt’

De Inspectie van het Onderwijs werkt sinds april vorig jaar met een lijst van zeer zwakke scholen. Scholen zijn er niet altijd blij mee, maar ze gaan er wel harder van werken.

De basisschool die op dit moment het langst als ‘zeer zwak’ wordt aangemerkt door de Inspectie van het Onderwijs, sinds december 2003, is een vrije school. De volgende scholen op de chronologische lijst zijn een daltonschool en een jenaplanschool; op plaats negen staat een vedische school. De lijst laat zich lezen als een gids van bijzondere onderwijsvormen, maar er staan ook openbare en christelijke scholen op.

De lijst met zeer zwakke scholen staat sinds april vorig jaar op internet en bevat nu circa honderd instellingen. Als een school drie jaar achter elkaar ondermaats presteert, verschijnt de naam ervan onherroepelijk op de lijst. De Inspectie ging daartoe over om een „stok achter de deur” te creëren, vertelt hoofdinspecteur primair onderwijs Leon Henkens. „Scholen willen niet dat ouders pas achter de slechte prestaties komen door op internet te kijken. Scholen zullen hun problemen dus met ouders moeten bespreken.”

Volgens Henkens is ‘naming and shaming’ niet het idee achter de lijst. Het doel is transparantie, zegt hij, niet het creëren van een schandpaal. „We hebben geen aanwijzingen dat ouders massaal weglopen bij scholen op de lijst.”

Scholen hebben er eerst vaak moeite mee dat hun naam op een publieke lijst verschijnt. Maar volgens Helmut van Renesse, bestuursadviseur van de Vereniging van vrije scholen, heeft de ‘naming and shaming’ wel effect. Door het publieke karakter van de lijst, zegt hij, doen scholen „extra hun best” om er weer vanaf te komen.

Ongeveer tien procent van de lijst van zeer zwakke basisscholen is een vrije school. Dat heeft, zegt Van Renesse, ermee te maken dat vrije scholen hun papieren niet altijd op orde hebben. „Maar het onderwijs is wél goed.” Hoewel Van Renesse „moeilijk bezwaar” kan maken tegen het bestaan van zo’n lijst, voelt het een beetje als een „steek in de rug”, zegt hij. „Nu lijkt het alsof alle vrije scholen zwak zijn. Schoolleiders moeten zich toch verantwoorden als ze bij de supermarkt komen.” Leon Henkens van de Inspectie benadrukt dat ook vrije scholen aan de eisen moeten voldoen. Ze mogen andere toetsmethodes bezigen, zegt hij, maar „met kwaliteit valt niet te marchanderen”.

Volgens directeur Albert van Dam van openbare basisschool M.C. Blankert in het Gelderse Waardenburg, sinds 2005 aangemerkt als ‘zeer zwak’, is het effect van de lijst goed voelbaar. „We hebben minder aanmeldingen gekregen, doordat ouders na negatieve publiciteit voor een andere school hebben gekozen.” Van Dam heeft niet overwogen om stappen te ondernemen tegen het publieke karakter van de lijst, zegt hij. „De beste manier om van de lijst af te komen, is hard je best doen.”

Rectificatie / Gerectificeerd

In het artikel ‘Je moet school verantwoorden als je bij de supermarkt komt’ (17 januari, pagina 3) staat dat op plaats negen van de lijst met zeer zwakke basisscholen van de Inspectie van het Onderwijs een vedische school staat. Het betreft een openbare school. De enige vedische basisschool in Nederland staat niet op de lijst.

    • Derk Walters