Een koningsdrama in de Beierse Alpen

CSU-voorzitter Stoiber maakte van Beieren een succesvolle regio.

Maar na dertien jaar willen veel partijleden en kiezers een nieuwe premier.

Het begon in oktober, heel zachtjes, met het gemor van een toen nog vrij onbeduidende districtsbestuurder. Het escaleerde, in december, met het ontslag van een stafchef. In januari culmineerde het in een regelrechte partijcrisis die heel Duitsland op de voet volgt: de onttakeling van Edmund Stoiber.

Heel langzaam lijken macht en aanzien van de eens zo succesvolle voorzitter van de CSU en premier van Beieren weg te kwijnen. In München voltrekt zich geen tumultueuze revolte, maar een aftakelingsproces met ongewisse afloop. Zeker is alleen: de glans is er af bij ‘der Edi’.

Dezer dagen vecht Edmund Stoiber tijdens een conferentie van regionale CSU-parlementariërs in de Beierse Alpen voor zijn politieke toekomst. In het idyllische Wildbad Kreuth wil hij de parlementariërs ervan overtuigen dat hij de beste keuze is voor het lijsttrekkerschap tijdens regionale verkiezingen in 2008. Steeds meer CSU-leden trekken dat in twijfel. Volgens opiniepeilingen is bijna tweederde van de Beieren toe aan een wisseling van de wacht.

De CSU is de christelijk-sociale zusterpartij van Merkels CDU en al decennia dominant in Beieren. Daarnaast levert de partij twee ministers voor de coalitie in Berlijn. Ook in de hoofdstad wordt de machtsstrijd daarom met spanning gadegeslagen.

Het begon allemaal in Fürth, het kleinste van de 71 districten in Beieren. Districtbestuurder Gabriele Pauli zei het afgelopen najaar hardop wat velen dachten: eigenlijk moet Stoiber (65) zich voorbereiden op zijn pensioen. In geen geval moet de partijvoorzitter lijsttrekker worden in 2008; laat staan nog eens een volledige ambtstermijn, tot 2013, de bekoorlijke deelstaat besturen.

Sindsdien heeft Pauli nationale faam verworven. De 49-jarige bedrijfseconome met een voorliefde voor rode motoren is in de media alomtegenwoordig. In december baarde ze opzien met het verwijt dat Stoibers kanselarij in München haar had bespioneerd. Na aanvankelijke ontkenningen nam Stoibers stafchef ontslag. Michael Höhenberger had een partijgenoot gevraagd of deze misschien iets wist over mevrouw Pauli. Duitse media speculeren dat hij op zoek was naar grondstof voor chantage. Een drankprobleem? Iets met de liefde, eventueel?

Stoiber reageerde hautain. Hij wilde Pauli niet ontmoeten. Afgelopen vrijdag, bij de Nieuwjaarsontvangst, moest hij haar wel een hand geven. Hij gaf geen krimp.

Vorige week, na crisisberaad, leek de kou even uit de lucht. Stoiber, zo verklaarde de partijtop eensgezind, zou in 2008 voor de CSU de verkiezingen ingaan. Stoiber verklaarde vervolgens dat hij vast van plan was de ambtstermijn vol te maken. Daarmee leek hij zijn hand te overspelen. Zelfs loyale partijvrienden vroegen zich af of dat wel handig was. De partij heeft een probleem, heette het opeens.

Inmiddels is de kwestie-Stoiber ontaard in politiek vrij worstelen. Parlementariërs keren zich openlijk tegen hun voorman. Iemand verspreidde het gerucht dat Horst Seehofer, minster van Landbouw in Berlijn en gedoodverfd opvolger als CSU-partijvoorzitter, bij een geheime vriendin een baby heeft verwekt. Boulevardkrant Bild opende gisterochtend met Seehofers liefdesbaby.

Wat heeft Stoiber misdaan? Niet veel, eigenlijk. Stoiber maakte van Beieren een welvarende, economisch moderne deelstaat waar heel Duitsland heimelijk een beetje jaloers op is. In 2003 leidde hij zijn partij bij regionale verkiezingen bovendien naar een eclatante zege: de CSU regeert in München met absolute meerderheid.

Stoiber maakte één grote fout. Najaar 2005 zou hij superminister voor Economische Zaken worden in Merkels kabinet. Vlak voordat het regeerakkoord rond was, bedankte Stoiber toch voor de eer. Boze tongen beweren dat hij niet de tweede viool wilde spelen naast een vrouwelijke kanselier. In zijn eigen partij liepen potentiële opvolgers zich inmiddels warm. Ze moesten hun ambities weer inslikken. Stoiber wist de vrede te herstellen, maar hij bleef een beschadigde voorman.

Stoibers tweede handicap is zijn succes. Na dertien jaar regeren dreigt hij zijn politieke houdbaarheidsdatum te overschrijden. Hij heeft een ouderwetse, autoritaire stijl en valt uit de toon met houterige optredens. Stoiber is een technocraat uit de tijd van de buisradio. Beieren is hem een beetje zat.

Carrièrepoliticus Stoiber tracht nog één keer het tij te keren. „Ik vecht voor mijn doelen, voor het succes van Beieren, voor het succes van de CSU.” Een koningsdrama in de Alpen.

Van Stoibers toespraken zijn talloze rap- en techno-remixes gemaakt. Beluister MC Stoiber op www.spezialandy.de/superstoiber.html

    • Michel Kerres