Weer kritiek op Irak na ophangingen

De Iraakse regering is internationaal opnieuw onder vuur komen te liggen na de executie gisteren van twee medewerkers van Saddam Hussein. Vooral het feit dat Saddams halfbroer Barzan per ongeluk werd onthoofd bij zijn ophanging heeft verontwaardiging gewekt.

Vooral lidstaten van de Europese Unie en de Verenigde Naties hebben kritiek geuit. Behalve dat wordt verwezen naar de principiële afwijzing van de doodstraf, klinkt in de reacties afschuw door over de weinig respectvolle wijze waarop de terechtstellingen andermaal werden uitgevoerd.

Ook wordt gezegd dat de executies in strijd zijn met het streven naar verzoening en het stoppen van het geweld. Volgens een nieuw rapport van de VN zijn vorig jaar in Irak in totaal meer dan 34.000 burgers gedood door het geweld. Vanochtend vielen bij twee bomaanslagen in het centrum van Bagdad zeker vijftien doden.

De Verenigde Staten, die de doodstraf wel toepassen, vinden eveneens dat de executies gisteren niet naar behoren zijn uitgevoerd. „We zijn teleurgesteld dat aan de beschuldigden onder deze omstandigheden niet meer waardigheid is getoond”, zei de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken, Condoleezza Rice, in het Egyptische Luxor. Volgens haar doet de vertoning het aanzien van de Iraakse regering geen goed.

Maar de Amerikaanse ambassadeur in Irak (en beoogd ambassadeur bij de VN) liet een ander geluid horen. Hij sprak over „een Iraaks besluit, een Iraakse executie”.

Minister Rice duidde bij haar kritische opmerkingen ook op de executie van Saddam Hussein. Toen hij in de vroege ochtend van zaterdag 30 december naar het schavot werd geleid, werd hij beschimpt en omstanders maakten met mobiele telefoons videobeelden van de ophanging. Minister Rice zei gisteren te hopen dat de makers van die filmbeelden alsnog gestraft zullen worden.

De Iraakse autoriteiten deden gisteren hun uiterste best om aan te tonen dat de executie van Saddams halfbroer Barzan Ibrahim al-Tikriti, het vroegere hoofd van de geheime dienst, en die van voormalig opperrechter Awad Hamad al-Bandar volgens de regels is verlopen. Ze benadrukten dat ditmaal geen verwensingen en beledigingen werden geschreeuwd.

Enkele uren na de executie werden de videobeelden ervan vertoond aan journalisten, maar anders dan bij de officiële opnames van de ophanging van Saddam, werden ze niet in bredere kring verspreid. Te zien is dat na het openen van de valluiken het met een kap bedekte hoofd van Barzan in de strop door de kracht van de val wordt gescheiden van het lichaam. Een regeringsfunctionaris noemde die onbedoelde onthoofding „een straf van God” en dus niet het opzettelijke werk van de beulen.

Beide mannen werden gisteren begraven in een tuin Ouja, vlak bij Tikrit. Ook Saddams laatste rustplaats is daar.

Secretaris-generaal Ban Ki-moon van de VN „betreurt” de terechtstellingen, „ondanks pleidooien van hemzelf en de Hoge Commissaris voor Mensenrechten (Louise Arbour) om het leven van de twee beklaagden te sparen”. Na de ophanging van Saddam zei Ban nog dat een land zelf mag beslissen over de doodstraf.