Vervroegde vrijlating ANC-er ‘weerzinwekkend’

ANC-politicus Tony Yengeni kreeg wegens corruptie vier jaar celstraf, maar werd na vier maanden al weer vrijgelaten. „Ik had hier nooit mogen zitten.”

Het leek even alsof hij de vrijlating van Nelson Mandela, zeventien jaar eerder, nu zelf beleefde. „Het is een geweldige dag voor mij, voor mijn familie en voor de bevrijdingsbeweging’’, zei ex-parlementariër (ANC) Tony Yengeni, toen hij gisteren de Malmesbury-gevangenis bij Kaapstad uitwandelde, met de schouders breed en de kin omhoog. Buiten stonden familie, vrienden en collega’s van regeringspartij ANC. Maar anders dan in 1990 riepen kranten en politici: „schande’’ en „weerzinwekkend”.

Yengeni mocht van het ministerie van Justitie na vier maanden al weer naar huis, ook al werd hij eerder tot vier jaar celstraf veroordeeld wegens corruptie. Yengeni moest zitten omdat hij als toenmalig fractievoorzitter van het ANC had geprobeerd de Duitse autofabrikant DaimlerChrysler voor te trekken bij een grote wapendeal. In ruil daarvoor kreeg hij een fikse korting bij de aanschaf van een luxe auto, inmiddels omgedoopt tot de ‘Mercedes Yengeni’.

Yengeni ging op 24 augustus als held de gevangenis in. „Deze man heeft al genoeg geleden onder de apartheid. We kunnen hem nu niet alleen laten”, zei de leider van het ANC in de West-Kaap toen. Gisteren kwam Yengeni er als held weer uit. „Ik had hier sowieso nooit mogen zitten”, zei hij. „Ik of Jacob Zuma [ook van corruptie beschuldigd, red.] zijn niet de problemen van dit land. Het probleem is armoede. Negenennegentig procent van de economie is in handen van 5 procent van de bevolking.” Beschuldigingen van klassenjustitie noemde hij „verzinsels”.

Yengeni liet vanaf de eerste dag zien dat hij niet zomaar een gevangene was. Hij werd overgeplaatst van de overvolle Pollsmoor gevangenis naar Malmesbury, een strafinrichting die stukken comfortabeler is. Vrijwel meteen mocht hij een weekendje ‘op verlof’ bij zijn familie. Een van de kranten drukte toen een foto af waarbij Yengeni met een grote fles bier in zijn hand stond, hoewel alcoholgebruik tijdens zo’n verlof verboden is. Die maandag meldde hij zich te laat bij de poort van de gevangenis.

Met Kerst mocht Yengeni een groot feest te organiseren voor familie en vrienden. Een van de cipiers bevestigde vanochtend tegen de krant The Star dat de bewaarders de bezoekers niet mochten fouilleren. „Alles wat je hebt gehoord over klassenjustitie klopt”, zei hij. Onder de bezoekers was de onofficiële presidentskandidaat Jacob Zuma, die wellicht opnieuw zal worden aangeklaagd wegens corruptie bij dezelfde wapendeal. Yengeni staat nu formeel onder huisarrest tot 2008. Officieel moet hij toestemming vragen bij justitie als hij zijn huis uitwil. Hij zou ook 16 uur per week ‘gemeenschapswerk’ moeten verrichten.

„Het ANC geeft een slecht voorbeeld met deze hele affaire”, zei de woordvoerder van de Democratische Alliantie. „Weer een tegenslag in het gevecht tegen corruptie.” President Mbeki heeft niet gereageerd op de vroegtijdige vrijlating van Yengeni. Maar in een ongebruikelijk televisie-interview bagatelliseerde hij wel de zorgen van Zuid-Afrikanen over criminaliteit. „We moeten de perceptie bijstellen dat misdaad uit de hand loopt. […] Niemand kan bewijzen dat de 40 tot 50 miljoen Zuid-Afrikanen denken dat het uit de hand loopt.”

    • Bram Vermeulen