Iedereen zit aan het valium of de speed

Twee nieuwe dvd-films over liefde en misdaad lijken wel onder invloed gemaakt.

Fijne valse, kleffe, half mislukte films zijn het.

Hoofdpersoon Abe heeft de slechtste dag van zijn leven in ‘Dead Fish’.

Mmmh, die Steve Martin toch. Die man die geboren lijkt met die gedistingeerde kop met wit haar boven een jongensachtige grijns. Die acteur die in geen van zijn films geschikt lijkt om er een normale relatie met een medemens op na te houden, of dat nu dochters zijn (twee delen Father of the Bride), een hele rits kids (twee delen Cheaper by the Dozen) of de sporadische dame (Housesitter, The Our-of-Towners) en bij voorkeur tijdens de feestdagen (Planes, Trains & Automobiles, Mixed Nuts).

Dat vleesgeworden symbool van de horreur van het familieleven, met wie je dan als de kerstboom is omgevallen, de bruidsjurk gescheurd, de kinderen door de politie thuisgebracht en je echtgenote weggelopen toch weer aan de ontbijttafel zit voor een good old happy ending.

Diezelfde Steve Martin schreef een ernstig en ingetogen verhaal over een miljonair die verliefd wordt op een handschoenenverkoopster. Semi-autobiografisch nog wel, en voor je het weet ga je die hele melige filmografie van hem met andere ogen bekijken. Mmmh, aha, zozo, zou die Steve Martin echt zo’n relationele kluns zijn dat hij nu dit Shopgirl (2005) bij elkaar gefantasisublimeerd heeft? Of schuilt dat semi-autobiografische erin dat hij zijn filmpersona eens stevig bij zichzelf op de filmfreudiaanse divan heeft gedrukt?

Een sprookje is het namelijk niet, ondanks het sprookjesachtige gegeven van miljonair en winkelmeisje. Zelfs geen tragikomedie, of iets anders mildbitterzoets. Het is eigenlijk een heel rare film geworden, over mensen die zich niet kunnen of niet willen binden, waarnaar je blijft kijken omdat Steve Martin erin zit. En Claire Danes (die ooit zo mooi Julia speelde tegenover Leonardo DiCaprio in Baz Luhrmans Romeo + Juliet). En je blijft vooral kijken omdat regisseur Anand Tucker (met wie nu gepraat wordt of hij Harry Potter and the Half-Blood Prince wil gaan regisseren) de hele film eruit laat zien alsof alle personages aan het valium zitten. Dat heeft misschien wel een mislukte bedoeling. Iets met dat de personages geen contact kunnen maken met de wereld om ze heen. Of iets met dat als mensen in films heel L-A-N-G-Z-A-A-M en N-A-D-R-U-K-K-E-L-I-J-K doen het net lijkt alsof dat heel diepzinnig is. Je hoort ze in Hollywood hardop denken: zijn al die Europese en Aziatische films die men overal zo bijzonder vindt ook niet altijd een beetje traag?

En dan kunnen films natuurlijk ook weer te snel zijn. In Dead Fish (2004) wordt er wat afgeblowd, maar heeft regisseur en reclamefotograaf Charley Stadler die drugsroes zo woest in beeld gebracht dat het meer lijkt alsof iedereen aan de speed zit. De regisseur incluis, want een snelle montage is één ding als je je film in de stijl van Lock, Stock and Two Smoking Barrels wilt oppeppen, zelfs van de huidige generatie Britse gangsterfilms wil je aan het einde nog wel iets snappen, zelfs als je snapt dat er niets van te snappen valt.

Hoofdpersoon Abe heeft de slechtste dag van zijn leven, dat is althans wat hij in de openingsscène van de film voice-overt. Maar iemand als hij, heeft die niet elke dag een vriendin die zwanger wordt, een sadistische schuldeiser die achter hem aanzit terwijl hij ondertussen voor een huurmoordenaar wordt aangezien?

Het intrigerende van deze film is dan weer dat toch niet de minste acteurs als Gary Oldman, Robert Carlyle en Terence Stamp niet alleen acteren dát ze er niets van snappen, maar ook acteren alsof ze er al helemaal niets van snapten (het hoe & waarom kunnen ze ook in de op de steelcase 2 disc edition van de film opgenomen promo-interviews niet uit de doeken doen).

Rest de vraag waarom het soms zo fijn kan zijn om naar dit soort half mislukte films vol grote pretenties en kleinzielige artistiekerigheidjes te kijken. Fijner althans dan het eten van een halfbakken cake bijvoorbeeld, of het luisteren naar een tegen de toon aangezongen aria. Misschien wel omdat film erbij gedijt een beetje ordinair, valserig en klef te zijn. Soms.

Shopgirl A-Film

Film **---

Extra’s **---

Dead Fish Dutch Film Works

Film **---

Extra’s **---