Fout op fout in Bos en Lommer

Alle gemeenten moeten hun grote bouwprojecten nog eens controleren, vindt oud-minister Margreeth de Boer. Want de fouten die in Bos en Lommer zijn gemaakt, komen niet alleen daar voor.

Het is een mooi gebouw. Strak, ruime winkels, grote woningen erboven en in het midden een marktplaats. Het Bos en Lommerplein was na de oplevering in 2004 het paradepaardje van het stadsdeel. Tot juli vorig jaar. Een vrachtwagen reed het marktplein op en opeens zat er een grote scheur in het plein. Alles werd ontruimd. Iedereen moest eruit. De strakke gevels verhulden dat het complex met „grove fouten” tot stand is gekomen. Mooi van buiten, verrot van binnen.

Er werd gewerkt met discutabele bouwconstructies, die nauwelijks werden gecontroleerd. De betrokken partijen communiceerden gebrekkig met elkaar. En het stadsdeel Bos en Lommer ging er maar vanuit dat de ‘befaamde’ aannemer Hillen & Roosen het allemaal wel goed zou doen. Ze konden zelf ook niet veel doen, want de eigen organisatie was niet op orde tijdens de bouw. Het project was eigenlijk een maatje te groot voor het stadsdeel.

Aan de bouw van het Bos en Lommerplein deugt maar weinig, bleek gisteren uit het rapport ‘Gebroken hart’ van een onderzoekscommissie onder leiding van oud-minister Margreeth de Boer. Als je het rapport leest, mag het bijna een wonder heten dat er uiteindelijk toch een gebouw stond. Iedereen deed maar wat, is het beeld dat oprijst uit het rapport.

Soms staat het er ook met zoveel woorden. „Met name de betonvlechtfunctie blijkt in de praktijk door tal van redenen vaak met improvisatie gepaard te gaan. Mede hierdoor is het verschil tussen tekening en feitelijke wapening verrassend groot.” Dat bleek na de ontruiming: op verschillende plekken zat te weinig of geen wapening.

Of de ene partij ging er vanuit dat de andere het wel zo bedoeld had. Zo staat in het rapport dat het stadsdeel en projectontwikkelaar Multi Vastgoed elkaar onvolledig informeerden over de draagkracht van het marktplein gaven. Daardoor was er geen duidelijkheid over de vraag „welke voertuigen er op de het plein mochten komen in welke aantallen; ook werden geen afspraken gemaakt over wie toezicht zou houden op de feitelijke belasting”

En als er dan achteraf gecontroleerd werd of het werk volgens de afspraken was uitgevoerd, bleek de administratie zoek. De onderzoekscommissie deed „vele pogingen” om specificatie van toezichtswerkzaamheden te bemachtigen, maar dat is niet gelukt. Maar ja, eigenlijk was voor het stadsdeel dergelijke administratie ook niet echt nodig, zo blijkt uit het rapport. Het stadsdeel ging er eigenlijk blindelings vanuit dat het wel goed zat. Ze hadden immers niet zomaar de eerste de beste bouwer in de arm genomen voor het prestigeproject. „Er werd te veel vertrouwd op de reputatie van de aannemer”, zei De Boer.

De betrokken partijen reageerden gisteren allemaal nauwelijks verrast. Inderdaad, knikten ze, als de fouten genoemd werden. De gemeente Amsterdam neemt de aanbevelingen van de commissie over, zei de Amsterdamse burgemeester Job Cohen. Het was niet echt nieuw, zei een woordvoerder van Hillen & Roosen. „We wisten al waar de problemen zaten en kunnen ons volledig vinden in de conclusie.” Een tik op de neus, zei voorzitter Jeroen Broeders van stadsdeel Bos en Lommer. „We lichten inmiddels alle procedures door.”

Het was heel goed dat dit vernietigende rapport er lag, probeerde men uit te dragen. Hier konden de hele bouwwereld en andere gemeenten veel van leren. Want dat de problemen met het Bos en Lommerplein uniek zijn, dat gelooft bijna niemand. Versnippering, complexe constructies, slecht toezicht; daarvan moeten volgens de commissie veel meer bouwprojecten last hebben. Eigenlijk, zo zei commissievoorzitter De Boer gisteren, zouden alle gemeenten in Nederland grote en complexe bouwprojecten nog eens na moeten lopen. Het moet fundamenteel anders in de bouw, zei ze. De belangrijkste aanbeveling is daarom ook dat er een hoofdconstructeur komt, die de samenhang van een bouwproject bewaakt.

Bij de bouw van het Bos en Lommerplein ontbrak die samenhang volledig. De hoofdaannemer huurde circa 50 onderaannemers in, die elk een stukje van het gebouw maakten. Dat die stukjes allemaal bij elkaar moeten passen, daar zijn die bedrijven niet verantwoordelijk voor.

Het Bos en Lommerplein is inmiddels volledig hersteld. De bewoners zeggen dat ze nu in het veiligste complex van Nederland wonen. Aannemer Hillen & Roosen, hoofdschuldige volgens de commissie, krijgt een herkansing. Pal tegenover het Bos en Lommerplein bouwt het bedrijf weer een complex met woningen, winkels en ondergrondse parkeergarages. Het project moet een „sfeervolle aanvulling” worden op de rest van Bos en Lommer.

    • Tom Kreling