Examen doen als het schikt

Op een aantal scholen kunnen leerlingen déze maand al eindexamen doen.

Ideaal, zeggen leerlingen. Maar voor docenten betekent het extra werkdruk.

Wendy van ’t Zand (17) zakte vorig jaar voor haar havodiploma. Normaal gesproken had ze moeten wachten tot mei, voordat ze een herkansing kon doen. Nu doet ze vandaag al haar examen Nederlands. Morgen volgt aardrijkskunde. Als ze deze maand alle vakken haalt, heeft ze eind januari al een diploma.

Dat kan, omdat haar school, het Ichthus College in Kampen, onderdeel uitmaakt van het experiment ‘meerdere examenmomenten’. De school is er een van de dertien die, verspreid over heel Nederland, hun eindexamenleerlingen tot 2010 drie examenmogelijkheden per jaar bieden: in januari, in mei en in augustus. Er doen 393 scholieren mee. Als het experiment goed verloopt, worden de drie examenmomenten mogelijk op alle scholen in Nederland ingevoerd.

Wendy van ’t Zand is ontzettend blij met deze kans, zegt ze, na afloop van het examen. Als ze tot mei had moeten wachten, was ze waarschijnlijk van school af gegaan, en was ze overgestapt naar het volwassenenonderwijs. „Dan had ik mijn diploma in de avonduren gehaald, en overdag erbij moeten werken. Een heel jaar extra op school zag ik niet zitten.”

Meerdere malen per jaar examineren is ideaal, zegt ook Gosien Doornenbal, adjunct directeur van het Ichthus, op haar werkkamer. Zittenblijvers kunnen sneller herkansen, hoogbegaafden kunnen eerder examens doen, zwakke leerlingen kunnen vakken waar ze goed in zijn eerder doen, en houden zo meer tijd over voor vakken waar ze slecht in zijn.

Toch zitten er wel wat haken en ogen aan, zo zegt Doornenbal eerlijk. Het grootste probleem: extra werkdruk voor docenten, en heel veel extra coördineren.

Er moeten per jaar meer verschillende schoolonderzoeken gemaakt worden, en de scholieren die meedoen moeten persoonlijk worden begeleid, omdat de klassikale lessen niet snel genoeg voor hen gaan. En dan moeten de docenten ook nog alle resultaten bijhouden en precies weten wanneer leerlingen klaar moeten zijn voor welk centraal examen. „Een aantal docenten is zeer kritisch over dit experiment”, zegt Doornenbal.

Maaike van den Berg, de enige VWO-scholiere die deze maand op het Ichthus een volledig examen aflegt, is zeer te spreken over hoe haar school het aanpakt. Maar de havisten Wendy van ’t Zand, Salomé van Ittersum (17) en Anneke Verkerk (17) zijn iets minder positief, zo zeggen ze na afloop van het examen. „Ik kreeg de examentijden pas laat”, zegt Van ’t Zand. „Er waren soms cijfers van me weg, of toetsen niet op tijd klaar”, zegt Verkerk. Van Ittersum: „Ik heb veel achter docenten moeten aanlopen.” „In oktober werd ik ineens gebeld door een boze gymjuf, waar ik bleef”, zegt Van ’t Zand. „Bleek dat gymmen verplicht is, ook als je versneld je examen probeert te halen.”

Docente Nederlands Germien Kamphorst op het Ichthus is een voorstander van het experiment, zo zegt zij aan de telefoon. Zij begeleidt VWO-scholiere Maaike van den Berg (19) bij haar examen. Volgens Kamphorst wordt het niet veel drukker als ook meer leerlingen straks op meerdere momenten examen gaan doen. Het laatste schooljaar stond toch al in het teken van examens, opdrachten, en schoolonderzoeken. „Het enige waar ik voor moest zorgen is dat de schoolonderzoeken van Maaike gemaakt waren en nagekeken voordat de examens begonnen. Maaike heeft mij regelmatig samenvattingen gemaild om te oefenen.”

Kan elke leerling het aan, het examen al in januari? Nee, zo zegt Doornenbal. Het Ichthus College heeft streng gescreend wie wel en wie niet in aanmerking kwamen. „Je moet zelfstandig kunnen werken”, zegt Maaike van den Berg die vorig jaar haar examen miste omdat ze een paar maanden in Japan zat voor een uitwisselingsprogramma. „Maar juist daardoor vond ik het afgelopen jaar het leukste uit mijn hele schoolcarrière. Ik kon naar school komen als het mij uitkwam. „Als je geen discipline hebt, is dit niks voor jou”, zegt Salomé van Ittersum die, net als Verkerk en Van ’t Zand, vorig jaar zakte.

Havisten Anneke en Salomé vonden het de afgelopen maanden vaak eenzaam, zeggen ze. „Al mijn vriendinnen waren al weg van school”, zegt Verkerk. „De meeste tijd zit je alleen thuis aan opdrachten te werken”, zegt Van ’t Zand. Wat ze gaan doen als ze het halen, deze maand? Allemaal werken, zo blijkt, om hun vervolgopleiding te betalen.

„Als ik het nu niet haal, geef ik mezelf een vreselijke dreun”, zegt Anneke Verkerk.

    • Japke-d. Bouma