Invloed en rekenschap

Toen het Kamerlid Wilders zich in de tweede helft van 2004 afsplitste van de VVD-fractie was het de vraag of hij een vallende ster was dan wel een politieke komeet à la Fortuyn. Het werd iets er tussenin. De grootste nieuwe fractie in de Tweede Kamer is sinds de Kamerverkiezingen van 22 november 2006 die van de Partij voor de Vrijheid. Ruim 579.000 mensen brachten hun stem uit op Wilders, goed voor negen zetels in de Kamer. Dat is geen geringe prestatie, zeker gezien het concurrentie die klaarstond om het veelbesproken ‘gat rechts van de VVD’ te vullen.

Aan het begin van zijn politieke zoektocht in 2004 zei Wilders dat hij een „club wilde van fatsoenlijke mensen die niet bang zijn om te zeggen wat zij willen”. Hij doelde er daarmee vooral op dat hij geen LPF-achtige toestanden wilde. Ook wenste hij zich te distantiëren van geestverwante rechtse groeperingen in binnen- en buitenland.

Eerder waren vragen gerezen over het ‘personeelsbeleid’ van Wilders, naar aanleiding van onduidelijkheden in het verleden van zijn fractiegenoot Graus. Tegen dit Kamerlid is in het verleden bijvoorbeeld aangifte van geweldpleging gedaan door diens ex-vrouw. Graus beraadt zich sinds enkele weken op een weerwoord. Sinds een publicatie in deze krant afgelopen zaterdag is het ook de vraag in hoeverre Wilders werkelijk afstand neemt van extreemrechtse groeperingen in Nederland. Hij ontkent niet dat een medewerker van zijn partij met succes voorafgaand aan de verkiezingen steunbetuigingen heeft geworven op internetsites die gelieerd zijn aan uiterst rechtse groeperingen. Volgens Wilders was dit echter een bedrijfsongevalletje van een stagiair.

Dit zijn geen details. Wilders’ partij is inmiddels een factor van betekenis aan het worden in de Tweede Kamer. Daarmee wint hij aan invloed, maar dat schept ook een plicht tot verantwoording. Waarom doet Wilders bijvoorbeeld met zijn PVV niet mee aan de Statenverkiezingen op 7 maart, die van belang zijn voor de samenstelling van de Eerste Kamer? Waarom kondigt hij aan in 2009 wél mee te doen met de verkiezingen voor het Europees Parlement? Dat is een politiek gremium dat hij wil afschaffen. Wat is precies zijn positie ten opzichte van de nieuwe rechtse fractie die vandaag in het Europees Parlement zou worden opgericht? En hoe ziet overigens zijn eigen partij eruit als het gaat om interne democratische structuur en aard?

Vorige week antwoordde Wilders dat hij de kandidaatstelling voor de Statenverkiezingen organisatorisch niet op tijd rond krijgt. En de voornaamste beweegreden om wel op te gaan voor het Europees Parlement zijn de subsidies die daarmee loskomen voor de PVV. In beide gevallen is de argumentatie niet sterk. Wilders zal op korte termijn duidelijkheid moeten geven op de vragen over de koers, aard en positie van zijn partij. Dat zou niet alleen fatsoenlijk zijn – het is zijn democratische plicht als partijleider.