Het Orgelpark

Foto Lex van Rossen JOHAN LUYMES, t.a.v. muziekredaktie foto lex van rossen Rossen, Lex van

„Het Orgelpark is de enige concertzaal ter wereld die tot doel heeft het orgel te integreren in het gewone muziekleven. Er zijn slechts weinig concertzalen met orgels en die worden bovendien nog erg spaarzaam gebruikt. Nederland heeft een fantastische orgelcultuur in kerken met oude instrumenten. Maar in kerken kun je lang niet altijd terecht en ze zijn ook niet geschikt voor de diversiteit aan voorstellingen die wij hier gaan brengen. In het Orgelpark is alles vanzelfsprekend. Dans, theater en allerlei concerten met een of meer orgels. En elke laatste zaterdag van de maand jazz op orgel.”

Johan Luymes is organist van de Arnhemse Eusebiuskerk, programmeur van de Maastrichtse organisatie In Situ voor eigentijdse muziek en artistiek leider van het Orgelpark, een nieuwe concertzaal in Amsterdam die zaterdag wordt geopend door burgemeester Job Cohen. De stichting Orgelpark, opgericht door Loek Dijkman, huurt de voormalige Parkkerk van Stadsherstel. De programmering telt ruim honderd evenementen per seizoen. In de Parkkerk, in een doodlopende straat tussen de Overtoom en het Vondelpark, staan nu vier orgels opgesteld en twee vleugels. En er komt nog een orgel van Verschueren in Cavaillé-Coll-stijl met 41 registers op drie klavieren. De door Bas van Hille gerestaureerde, frisse en kleurige koepelvormige zaal van het Orgelpark is in 1918 gebouwd als gereformeerde kerk, maar oogt als een eigentijds theater met drie balkons.

„Net als in het Concertgebouw zijn er bordjes met namen van componisten, die voor orgel hebben geschreven: Schönberg, Langlais, Cage, Schmidt, Duruflé, Satie, Saint-Saëns, Kagel, Alain, Guilmant, Mahler (de Achtste symfonie), Bach, Franck, Messiaen, Widor, Andriessen, Welmers, Vierne, Liszt, ga zo maar door.

„We gaan ook veel opdrachten geven voor het componeren van nieuwe orgelwerken. Illustratief is de openingsavond. Muziek van Vincent van Warmerdam, vooral bekend als filmcomponist, bij een theaterstuk van Jan Veldman, een samenspraak tussen de acteurs Ward Weemhoff en Harald Austbø met de drie orgels. En een stuk van de jonge componist Fred Momotenko, ook voor de drie grote orgels.

„De nieuwe ramen hebben als een soort glas in lood-schildering foto’s van geschiedenis van de kerk. Hier preekte ooit dominee Geelkerken, die betoogde dat de slang in het paradijs niet echt sprak en moet worden gezien als een symbool van het kwade. Dat leidde uiteindelijk nog tot een kerkscheuring. Daarom hebben we nu bij de ingang een slang laten maken als trapleuning.

„Het orgel boven de preekstoel is een Sauer, Duits-romantisch. De andere orgels komen van elders. Aan de zijkant staat een Molzer-orgel uit Wenen en op het balkon daarboven staat een neo-barok Van Leeuwen-orgel. Verder zijn er een kistorgel, een Erard-vleugel, een Sauter-vleugel en een Frans drukwind harmonium van Mustel met een ingebouwde celesta. Het zijn allemaal instrumenten van na 1870, op de muziek na dat jaar gaan wij ons ook voornamelijk richten.

„Het programma wordt heel divers, breed en gelieerd aan andere kunstvormen. Krisztina de Châtel maakt een nieuwe choreografie op muziek van Ligeti. Er komen films van Buster Keaton met orgelmuziek. En jazz, met Eric Vloeimans, Michael Moore en Jeroen van Vliet. En met Bert van den Brink, die net de Boy Edgarprijs heeft gewonnen. Hij is een jazzpianist, maar ook een hele goede organist.”

Orgelpark: Gerard Brandtstraat 26, Amsterdam. Concerten: 20/1 t/m 26/5. Inl. en res.: www.orgelpark.nl.

    • Kasper Jansen