Wishfull thinking 1

In NRC Handelsblad schreef ik een artikel dat grotendeels handelde over enkele recente filosofische proefschriften die over kennis en wetenschap gaan (`Denkend westwaarts`, W&O 30 december 2006). Het leek mij interessant de lezers van de bijlage W&O daar eens van op de hoogte te stellen, omdat je daar nooit iets over leest in de krant. Ofschoon het recente onderzoeksvisitatie-rapport en de scheiding tussen anglo-austro-amerikaanse en continentale wijsbegeerte daartoe slechts de inleiding vormde, inclusief de mededeling dat de eerste gestaag groeit, klopt er van die inleiding volgens Jos de Mul (Wishfull thinking, W&O 6 januari 2007) geen hout: in een mengsel van motievenhengelarij, anekdotisch bewijsmateriaal, verkeerde vergelijkingen en statistische redeneerfouten beschuldigt hij mij van boerenbedrog en van het schetsen van een beeld dat niet overeenstemt met de werkelijkheid.

Wanneer men beseft dat er een kwart eeuw geleden van anglo-filosofie, van publiceren in internationale peer-reviewed tijdschriften (waar continentale wijsgeren een broertje dood aan hebben), en idem dito subsidie-aanvragen & -toekenningen voor onderzoek nog nauwelijks sprake was in wijsgerig Nederland, dan leidt het vermeende feit dat de anglo-boom en de continentale boom der wijsbegeerte anno nu reeds even hoog zijn (De Mul spreekt van een balans), onvermijdelijk tot de conclusie dat de anglo-filosofie is gegroeid als kool in Nederland. Ten einde dit formidabele feit te verhullen, gaat De Mul het meest recente visitatie-rapport, uit 2006, plotsklaps vergelijken met het rapport uit 2000 (iets wat ik nergens doe), en trekt zijn evenwichtsconclusie. Dat is net zoiets als twee bomen zes maanden lang vergelijken, vervolgens constateren dat er vanaf een afstand nauwelijks enig verschil waarneembaar is, en dan concluderen dat er geen sprake is van groei. Nogmaals, ruim een kwart eeuw geleden bestond de anglo-boom er nog niet en het bewijs voor het feit dat die boom nu wel bestaat vindt men onder andere in dat visitatierapport.

En laten we onze blik eens richten op twee relevante mootjes werkelijkheid: het aantal wijsgeren werkzaam in de akademische wereld, en de toegekende onderzoekssubsidies van NWO. Volgens het visitatie-rapport waren er in 2005 afgerond 130 voltijdsbanen in de akademische wijsbegeerte, met de Leidse wijsgeren erbij geteld (die niet in het visitatierapport voorkomen) komt men op 22 geschiedenis, die anglo noch continentaal zijn, 48 continentaal en 77 anglo. Dit betekent dat de anglo-boom niet even groot is als de continentale boom, zoals De Mul beweert, maar er met 55% bovenuit torent. De bladeren anekdotisch bewijsmateriaal die De Mul door de lucht laat dwarrelen, kunnen daar geen sikkepit aan af doen. Van de drie keizerlijke NWO-subsidies veni (voor beginnende onderzoekers), vidi (voor gevorderden, bijvoorbeeld om een boek te schrijven), en vici (voor zeer gevorderden, zeker goed voor een boek), gingen er in de periode 2000-2006 in totaal snel geteld 26 naar filosofische projecten. Trekken we de 5 geschiedkundige projecten daar vanaf, dan blijven er 21 projecten over. Van de 3 vici zijn er 2 anglo en is de derde een grensgeval; van de 9 vidi zijn er 9 anglo en 0 continentaal; en van de 9 veni zijn er 7 anglo en 2 continentaal. De uitslagen Anglo`s-Continentalen zijn derhalve: 2.5-0.5 (vici), 9-0 (vidi) en 7-2 (veni). Ik sprak coulant van `een opschuivende breuklijn`; minder coulant uitgedrukt zijn we hier getuige van een aardverschuiving.