Syntax error

Geoffrey Chang. De zelfgeschreven analysesoftware verhaspelde zijn resultaat.

Geen opzettelijke fraude, maar een fout in de software die de structuur van een eiwit berekende, is de oorzaak van de intrekking van vijf veel geciteerde wetenschappelijke artikelen. Moleculair bioloog Geoffrey Chang van het Scripps Research Institute in San Diego Californië, auteur van de artikelen, ging eind vorige maand diep door het stof. Al zijn belangrijke publicaties, vijf jaar werk, trok hij in één klap terug. Drie artikelen in Science, een in de Proceedings of the National Academy of Sciences en een in de Journal of Molecular Biology konden als niet geschreven worden beschouwd. Maar ondertussen zijn zij liefst 729 keer door andere wetenschappers geciteerd.

Chang gebruikte voor zijn onderzoek naar eigen zeggen een zelfgeschreven computerprogramma dat hij had overgenomen van een ander laboratorium. Zijn röntenkristallografische metingen aan een transporteiwit in de bacterie Escherichia coli voerde hij in in het programma, waarna dit de driedimensionale structuur van het eiwit uitrekende. Het resulteerde in 2001 in een baanbrekende publicatie in Science. Baanbrekend, omdat het de eerste keer was dat iemand zo'n ingewikkeld transporteiwit in beeld had gebracht en deze transporteiwitten spelen een belangrijke rol in het ontstaan van resistentie tegen geneesmiddelen, waaronder antibiotica.

Maar zonder dat Chang het vermoedde, had het computerprogramma twee rijen getallen verwisseld, waardoor de eiwitstructuur er verhaspeld uit tevoorschijn kwam. Dat is ernstig, want bij eiwitten zegt de vorm veel over de functie. Bij nog vier publicaties gebruikte Chang de gewraakte software, met opnieuw fouten tot gevolg.

Een publicatie in Nature van 14 september vorig jaar, waarin Zwitserse onderzoekers op de proppen kwamen met een afwijkende hoge-resolutie structuur van het transporteiwit, bracht de zaak aan het rollen. Chang gaf zijn fout onmiddellijk ruimhartig toe.

Jan Pieter Abrahams, eiwitstructuuronderzoeker in Leiden, noemt het echter “beschamend” dat Chang zijn resultaten vooraf niet beter controleerde. “Het is in de eerste plaats een fout van de onderzoeker. Het is flauw om de verantwoordelijkheid af te schuiven. Van een spelfout kun je ook de tekstverwerker niet de schuld geven.”

    • Sander Voormolen