Loeren op de ogen van de doden

Sigarettenpeuken, hondendrollen, vuilnis en zwervers in de kelders en gangen onder het grootste ziekenhuis van Italië, Umberto I in Rome. Rokend personeel bij de ingang van de intensive care voor kinderen. Vrieskasten met tropische virussen voor iedereen toegankelijk. Medische dossiers onbewaakt in de gangen.

Italië is het nieuwe jaar begonnen met schande te spreken over vieze ziekenhuizen.

Het begon allemaal met een zware aanklacht in het weekblad L’espresso van vorige week. Verslaggever Fabrizio Gatti had een blauwe overal aangetrokken en presenteerde zich een maand lang als schoonmaker in het academisch ziekenhuis Umberto I, een van de grootste hospitalen van Europa. Geen ziekenhuismedewerker die hem ooit vroeg voor wie hij werkte. Hij kon overal zijn gang gaan met foto- en videocamera. Het schokkende resultaat publiceerde hij op internet en in zijn weekblad: Policlinico Inferno.

Acht pagina’s en vele foto’s over de onhygiënische toestanden in dit ziekenhuis dat in 2005 79.500 patiënten behandelde, waar 5.600 mensen werken en dat elke dag 323.000 euro verlies lijdt. Hij ontdekte dat 15,2 procent van de patiënten een infectie oploopt, terwijl het gemiddelde in de rest van het land 6,7 procent is.

Gatti bekritiseert niet alleen de smerigheid en het enorme achterstallige onderhoud als gevolg van aanbestedingen die nooit door iemand zijn gecontroleerd. Hij constateert ook dat deze omgeving in verval het gedrag van het medisch personeel aantast.

Meteen stortte heel politiek Italië zich op het schandaal. „Onacceptabel”, vond iedereen. Dit is het soort ziekenhuis waar de gewone Italiaan op is aangewezen voor de gratis gezondheidszorg. De rijken kennen deze realiteit niet eens. Ze hebben zich bijverzekerd en laten zich net als oud-premier Silvio Berlusconi in het buitenland behandelen, in privéklinieken of in de goede ziekenhuizen in Noord-Italië.

Minister Livia Turco besloot maandag meteen tot een grootscheepse controle. „Het is mijn intentie om van de sanering van het medisch erfgoed een van de grote werken te maken.” 1.600 carabinieri stuurde ze deze week af op 321 van de 672 openbare ziekenhuizen. Ze werden met open armen ontvangen door de patiënten. Zoals in Napels waar een oude vrouw die in pyjama rondwandelde tegen de agenten zei: „Welkom, we hebben lang op jullie gewacht”.

Gisteren presenteerde minister Turco de eerste resultaten. Conclusie: Geen alarmerende excessen, maar wel veel achterstallig onderhoud, te weinig controle op handhaving van de hygiënevoorschriften en organisatorische wanorde. De meeste onregelmatigheden waren in de zuidelijke regio’s Sicilië, Calabrië, Campanië en Lazio. In Noord- en Midden-Italië kunnen veel ziekenhuizen zich meten met de top in Europa.

111 dokters, directeuren en verplegers zijn aangegeven bij justitie wegens het overtreden van voorschriften. Ze rookten in het ziekenhuis of gingen in operatiekleding en op ziekenhuisklompen de straat op om een kopje koffie in de bar te drinken.

Ondanks alles concludeert minister Turco dat de situatie onder controle is en dat „het nationale gezondheidssysteem in goede gezondheid is”. Wel vroeg ze gisteren in de ministerraad extra aandacht voor de grote verschillen tussen noord en zuid, het feit dat veel specialisten nog immer van twee walletjes eten door en in openbare en particuliere ziekenhuizen te opereren. Ook eist ze extra geld voor nieuwbouw.

L’espresso wist gisteren opnieuw te choqueren door een interview met de directeur van het gewraakte ziekenhuis Umberto I, Ubaldo Montaguti. Hij vertelt dat hij sinds een jaar gewapende bewakers inhuurt om overleden patiënten naar de aula te brengen. Onverlaten zouden loeren op de ogen van de doden, om de hoornvliezen te gebruiken voor transplantaties.

De directeur erkent dat zijn ziekenhuis grote problemen heeft. Hij spreekt zelf over lekkende rioleringen en „fecaliën die langs de muren omlaag druipen. Dat is gevaarlijker dan wat ook.”

Hij zegt dat hij op alle politieke niveaus alarm heeft geslagen, maar dat hij niet wordt gehoord. Hij beweert dat er wel geld is voor „welriekende houten lambrisering” in de luxe studio’s van de specialisten en niet voor de aanpak van achterstallig onderhoud.

Minister Turco belooft beterschap. Het moet afgelopen zijn met gebruik van de zorgfondsen voor politieke doeleinden. Ze wil de criteria voor aanbestedingen aanpassen en „precieze normen invoeren om corrupte bestuurders uit te sluiten van het nationaal gezondheidssysteem”.

    • Bas Mesters