fiscaliteit

Pas op dat de bedragen op het belastingbiljet voor de aftrek van hypotheekrente in 2007 niet te veel afwijken van voorgaande jaren.

Fiscus in 2007 gespitst op hypotheekrente

Elk jaar kiest de Belastingdienst een controlethema; aftrekposten waar de inspecteurs extra op letten. Belastingbetalers gaan daarna prompt zorgvuldiger om met het ‘thema van het jaar’ van de fiscus. Bedenk wel dat de belastinginspecteur met zijn speurwerk niet aan dat ene jaar gebonden is. Als iemand in het actiejaar opeens heel andere cijfers invult dan in vorige jaren, wordt de inspecteur nieuwsgierig. De fiscus kan met zijn vragen tot vijf, soms zelfs twaalf jaar teruggaan.

In 2007 let de fiscus extra op de bijleenregeling. Dat is een beperking op de hypotheekrenteaftrek. De hoofdregel van die aftrekpost is alom bekend: wie voor het eerst een eigen huis koopt, sluit een hypotheeklening af; de rente daarvan is aftrekbaar voor de inkomstenbelasting.

Vroeger leverde elke rentebetaling een aftrekpost op. Nu is alleen de hypotheekrente over. Wie geld moet lenen, kan dat fiscaal het best doen met zijn huis als onderpand. Dat gaat tegen de laagste rente. Op het eerste huis zit dikwijls de maximale hypotheek.

Gaandeweg wordt het huis meer waard, stijgt het inkomen en daalt de hypotheekschuld. Het is dan tijd om te verhuizen. Ook op het nieuwe – duurdere – huis kan men een – hogere – hypotheek afsluiten. De verkoopwinst op het oude huis komt dan vrij voor andere aankopen zoals bijvoorbeeld een zeiljacht.

Wegens de lagere rentelast is ook dan de hypothecaire financiering interessant. Als het kabinet-Balkenende II niet had ingegrepen, had de fiscale aftrekpost deze financiering onweerstaanbaar gemaakt. Maar sinds 2004 bepaalt de wet dat u de overwaarde van uw oude huis fiscaal moet inzetten voor de aanschaf van de nieuwe woning.

Alleen als u daarna nog geld tekortkomt, mag u met fiscaal voordeel bijlenen. Dat is de bijleenregeling. De fiscus voorkomt op die manier dat u langs een omweggetje een boot kunt financieren met aftrekbare rente.

De bijleenregeling werkt als volgt. U bepaalt de overwaarde van uw huis. Dat is de nettoverkoopopbrengst minus de hypotheekschuld: het vervreemdingssaldo. U stopt dat bedrag in een louter rekenkundige spaarpot: uw persoonsgebonden eigenwoningreserve. Daarin zit het geld dat u geacht wordt te investeren bij de aankoop van een nieuwe eigen woning. Pas als deze reserve op nul staat, kunt u bijlenen ten laste van uw eigenwoningschuld. Die term staat voor de verzameling van uw oorspronkelijke hypotheekschuld(en) en het bijgeleende bedrag dat resteert als u de eigenwoningreserve al helemaal hebt opgebruikt.

Alleen de rente over deze eigenwoningschuld kunt u aangeven voor de hypotheekrenteaftrek in de inkomstenbelasting. De Belastingdienst heeft op internet een gratis rekenprogramma geplaatst. Zie op www.belastingdienst.nl onder het tabblad Particulier/ werk, inkomen en wonen. De rekenhulp staat dan onder ‘Rekenprogramma Bijleenregeling’. Pas zonodig meteen de voorlopige teruggaaf aan. Ook daarvoor is een rekenprogramma beschikbaar.

Politici zijn het niet eens over het karakter van deze aanpassing van de hypotheekrenteaftrek. De PvdA ziet er de eerste beperking van de onbegrensde aftrekpost in. Nu we die toch al beperken, kunnen we wat de PvdA betreft best een stapje verdergaan. Voor andere partijen zoals het CDA, maakt de bijleenregeling de hypotheekrenteaftrek juist steviger door die tegen oneigenlijk gebruik te beschermen. In deze verschillende zienswijzen ligt een kans voor de beoogde coalitiepartners om aan de gevoelige hypotheekrenteaftrek te sleutelen zonder dat een van de kampen zijn heilige principes hoeft prijs te geven.

De bijleenregeling is een politiek niemandsland. Ze is bovendien in de praktijk zo gecompliceerd dat een uitvoeringstechnische aanpassing van de bijleenregeling niet zo gemakkelijk te doorgronden is. Zowel PvdA en ChristenUnie (die beide de aftrek willen beperken) als het CDA (die de aftrek wil handhaven) kunnen bij zo’n aanscherping van de bijleenregeling met recht betogen dat ze hun verkiezingsbelofte waarmaken. Vlak voor de verkiezingen heeft minister Zalm (Financiën) enkele constructies rondom de hypotheekrenteaftrek de nek omgedraaid (zie deze pagina van 8 januari 2007). Dat gebeurde in een facelift van de talloze uitvoeringsregeltjes. Eén onderwerp is tamelijk opvallend buiten schot gebleven: de bijleenregeling. Er bestaat voor de nieuwe staatssecretaris van Financiën nog alle ruimte daar in 2007 het een en ander aan te doen. Kortom: 2007 wordt het jaar van de bijleenregeling.

Aertjan Grotenhuis