‘De politiek is een gulzige minnaar’

Als defensiewoordvoerder van de VVD-fractie bracht Tweede Kamerlid Arend Jan Boekestijn afgelopen week een bezoek aan Afghanistan. Boekestijn (47) is getrouwd, heeft drie dochters en woont in Leiden. „Als dank krijgen de dames een Afghaanse jurk en de heren een tulband.”

VVD-Kamerlid Arend Jan Boekestijn: „Ik raak telkens weer onder de indruk van de levenservaring die deze soms nog betrekkelijk jonge militairen reeds hebben verworven” Foto Roger Cremers Nederland, Leiden, 07-01-2007 Drs. Arend-Jan Boekestijn (Amstelveen, 1959) is een Nederlands historicus en liberaal politicus. Aan de Vrije Universiteit Amsterdam studeerde hij na het VWO geschiedenis en politieke wetenschappen. Vervolgens werkte hij in de periode 1986-1989 in Florence bij het European University Institute. Daarna, vanaf 1989, verbond hij zich aan de vakgroep geschiedenis van de Universiteit Utrecht. In augustus 2006 werd bekend dat hij op de voorlopige kandidatenlijst van de VVD voor de Tweede Kamerverkiezingen van november 2006 staat. Eind september resulteerde een interne VVD-ledenraadpleging in een 14e plaats, waarmee Boekestijn verzekerd was van een zetel in de Tweede Kamer. Op 22 november verkreeg Boekestijn 1662 voorkeurstemmen en verwierf hij een zetel in de Tweede kamer. PHOTO AND COPYRIGHT ROGER CREMERS Cremers, Roger
Arend Jan Boekestijn

Vrijdag 5 januari 2007

De dag begint vroeg. Door mijn Afghanistanreis moeten er allerlei zaken worden geregeld. In de middag heb ik afspraken met mensen die werkzaam zijn in de ontwikkelingssamenwerking. Een daarvan vertelt mij dat ons land ook begrotingssteun verleent aan Afrikaanse landen die niet voldoen aan criteria van goed bestuur. Ik leer ook dat slechts 280 miljoen van de 4 miljard ontwikkelingshulp die wij jaarlijks geven, gebruikt wordt om de private sector te ontwikkelen.

Terug in de auto naar huis hoor ik Wijffels spreken over de levensvatbaarheid van het nieuwe kabinet. Zou het gemeenschappelijk Vrije Universiteit-verleden van Bos, Balkenende en Rouvoet, de heren dichter bij elkaar brengen?

In de avond eindelijk weer eens met mijn tennispartner een dubbel gewonnen. De campagne en het Kamerlidmaatschap hebben mijn sportieve capaciteiten ernstig aangetast. Een ervaren politica vergeleek laatst in mijn bijzijn de politiek met een gulzige minnaar. Ik vrees dat het klopt.

Zaterdag

Eindelijk weer eens gejogd. Vervolgens breng ik mijn middelste dochter naar het Haags Jeugdorkest. Het is ongelooflijk hoe goed betrekkelijk jonge kinderen al kunnen spelen. Aan het einde van de ochtend praat een hoge militair mij bij over de ontwikkelingen in Uruzgan.

In de middag lees ik het Afghanistanverhaal van Harm Ede Botje in Vrij Nederland. Net als Harry van Bommel claimt hij dat de Nederlandse bijdrage in Uruzgan ons is verkocht als een wederopbouwmissie. Dit is een ernstige vergissing. Onze regering heeft vorig jaar in de decemberbrief er geen enkele onduidelijkheid over laten bestaan: het gaat hier om veiligheid en wederopbouw. Het een kan niet zonder het ander. Niets meer en niets minder.

Zondag

In de ochtend pak ik mijn koffer. Vervolgens Buitenhof gekeken, waarna fotograaf Roger Cremers van deze krant zich meldt en mijn gelaatstrekken analoog met behulp van Vermeerlicht registreert. Een van de mooie dingen van het vak politicus is dat je in contact komt met heel goede fotografen. Zou hij net zo goed zijn als Joost van den Broek, die overigens ook vaak analoog en met daglicht werkt?

In de avond spreek ik lang met mijn persoonlijk medewerkster Marije Roos. Direct na mijn terugkeer uit Afghanistan zijn er een paar commissievergaderingen die ik nog niet goed heb kunnen voorbereiden. Gelukkig zal Marije de zaak in goede banen leiden. Ik zou niet weten hoe ik het zonder haar zou kunnen redden.

Maandag

Op het vliegveld Zestienhoven in Rotterdam ontmoet ik de andere leden van de Vaste Commissie voor Defensie. We gaan aan boord van de Gulfstream. In Kabul ligt een behoorlijke laag sneeuw. Met gepantserde SUV’s met kogelvrije ramen gaan wij naar de ambassade. Ambassadeur Van der Geer en zijn medewerkers ontvangen ons gastvrij.

Veel commentatoren betwijfelen of men de Westerse conceptie van een rechtsstaat wel kan exporteren naar Afghanistan. Een rechtsstaat functioneert alleen als burgers de onderliggende waarden onderschrijven. Is dat in Afghanistan wel het geval?

Toch zijn er ook zaken universeel. Na decennia oorlog snakken veel Afghanen naar vrede. Ook in Afghanistan kan oorlogsmoeheid een inspiratiebron zijn voor vreedzame conflictbeslechting. En het is onjuist dat de islam of de Afghaanse Loya Jirga niets met democratie te maken zouden hebben. De islam, maar ook het tribalisme kennen wel degelijk consultatiemechanismen.

Dat neemt niet weg dat er grote uitdagingen bestaan. De corruptie in Afghanistan is erger dan ooit. Er doet zich hier een dilemma voor. Geld geven via Kabul bevordert Afghaanse zelfstandigheid, maar ook corruptie. En andersom: geld direct naar een provinciaal project vermindert de corruptie, maar houdt de afhankelijkheid van Kabul van het Westen in stand.

Resultaat is echter snel gewenst anders komt de Talibaan terug. Dus geven wij wel geld aan Kabul, hoewel dat de afhankelijkheid van het Westen op lange termijn vergroot. In Kosovo, maar ook in Afrika hebben wij op dit punt leergeld betaald. Het verslaan van de Talibaan is echter eerste prioriteit.

Dinsdag

Wardak, de Afghaanse minister van Defensie, bedankt de Nederlandse delegatie omstandig voor de Nederlandse bijdrage in het zuiden. Hij legt uit dat de Talibaan in 2006 anticipeerde dat de NAVO niet bereid zou zijn om net zo hard op te treden als de Amerikanen. Afghanen zijn natuurlijk ook gewend dat buitenlandse inmenging tijdelijk is. Operatie Medusa was echter een grote teleurstelling voor de Talibaan.

Wardak kondigt aan dat er binnenkort 300 Afghaanse soldaten extra naar Uruzgan zullen worden gestuurd. Hij verwacht in 2008 een leger te hebben geformeerd van 60.000 man.

Kapitein André Bosman, nummer 28 van de VVD-kandidatenlijst en twee maanden gestationeerd in Kabul, laat ons enthousiast het Joint Air Operation Center zien. Hier kan men elke vliegtuigbeweging realtime volgen en coördineren. De liaisonofficieren chatten wereldwijd met elkaar over de te volgen strategie.

In de middag gaan we met een Hercules naar Kandahar, waar het tien graden warmer is. Wij bezoeken de mannen en vrouwen van de F16 en de Apache-helikopterdetachementen.

Van Loon en zijn medewerkers vertellen enthousiast over de operatie Baaz Tsuka, die op 10 december van start ging. Baaz Tsuka is de opvolger van Medusa. Medusa was een succes, maar aangezien er onvoldoende Afghaanse soldaten waren om het machtsvacuüm te vullen was de Talibaan in no time weer teruggekeerd.

Van Loon kiest met Baaz Tsuka een betere strategie. Zonder slachtoffers aan Nederlandse, NAVO of Afghaanse zijde is het gebied in korte tijd weer gepacificeerd door een combinatie van chirurgische militaire operaties en wederopbouwprojecten in overleg met de stamoudsten. Veel Medusavluchtelingen zijn weer teruggekeerd naar hun huizen, hetgeen bewijst dat de Nederlandse benadering succesvol is. De strategie van de drie D’s, Defense, Diplomacy en Development, werkt dus.

Woensdag

In alle vroegte gaan we in een helikopter met Generaal van Loon naar de top van de berg Sperwan Ghar, waarvan we een goed overzicht kunnen krijgen van het operatiegebied Baaz Tsuka. We krijgen uitleg van een Amerikaanse militair over de operatie terwijl we genieten van een adembenemend uitzicht over de Panjwayi-vallei met zijn vele wijngaarden en irrigatiekanalen.

De NAVO-eenheid, inclusief de Nederlanders en onder leiding van Van Loon hebben succes geboekt. De Talibaan lijkt dit gebied te hebben opgegeven. Steeds meer gezinnen keren terug naar hun huizen. Wederopbouwprojecten zijn nu cruciaal om te voorkomen dat de Talibaan terugkeert. Van alle landen besteden de Amerikanen overigens verreweg het meeste ontwikkelingsgeld.

Hierna vliegen we naar Tarin Kowt. Na een korte lunch en presentatie gaan we bij gouverneur Munib op bezoek. Munib is een fascinerende man. Hij komt van buiten Uruzgan, is wel een Pashtun, maar behoort niet tot een van de belangrijke stammen. Toch is hij er in korte tijd dankzij de steun van de Nederlanders, maar ook dankzij zijn evenwichtige, wijze en onpartijdige benadering in geslaagd gezag te verwerven. Hij bedankt de Kamerleden omstandig voor de Nederlandse bijdrage. Zijn provinciale ambtenaren met hun trotse blik, fraaie baarden en tulbanden kijken ons nieuwsgierig aan. Als dank krijgen de dames een Afghaanse jurk en de heren een tulband.

In de avond voer ik een aantal gesprekken met onze militairen. Ik raak telkens weer onder de indruk van de professionaliteit en de levenservaring die deze soms nog betrekkelijk jonge mensen reeds hebben verworven.

Donderdag 11 januari

Vroeg in de ochtend leggen wij een bezoek af aan het ziekenhuis op het basiskamp in Tarin Kowt. Het ziekenhuis is geheel opgebouwd uit containers, maar herbergt de modernste medische apparatuur. Tachtig procent van de patiënten zijn Afghanen.

Ook brengen we een bezoek aan de Afghan auxiliary national police. In twee weken tijd worden de basisvaardigheden bijgebracht zoals hoe men met gevangenen dient om te gaan. De rekruten hebben er veel plezier in.

Een Canadese Hercules brengt ons van Tarin Kowt naar Kabul. Daar wonen wij een lunch bij met de ambassadeurs van Canada, het Verenigd Koninkrijk en Australië en de politieke attaché van de Amerikaanse ambassade. Sommige aanwezigen vrezen dat de Amerikaanse plannen om 20.000 extra soldaten te sturen naar Irak negatieve gevolgen hebben voor de presentie van Washington in Afghanistan. De politiek attaché stelt hen echter gerust. De Amerikanen hebben niet het voornemen om het aantal soldaten in Afghanistan dramatisch te verminderen.

Ten slotte ontvangen wij een delegatie Afghaanse parlementsleden. Het Afghaanse parlement bevindt zich nog in een pril stadium van politieke partijvorming, maar het is er afgelopen jaar reeds in geslaagd een vuist te maken tegenover de uitvoerende macht. Zo hebben zij het verkiezingsproces van de rechters van het Hooggerechtshof diepgaand beïnvloed. Een deel van het parlement probeert ook een tegenwicht te vormen tegen de krijgsheren in de provincie. Dat is ook precies de reden waarom zij zo verheugd zijn over de Westerse militaire presentie.

In de middag brengt de Gulfstream ons weer naar Rotterdam. Alle Kamerleden zijn onder de indruk van het werk van onze soldaten. De nadruk op wederopbouw en zo chirurgisch mogelijke militaire operaties zijn succesvol en boezemen internationaal ontzag in. Ons land mag trots op hen zijn.