Chirac kan de uitgang nog niet vinden

De conservatieve UMP wijst morgen Nicolas Sarkozy aan als haar kandidaat voor de Franse presidentsverkie-zingen. Maar hoe staat het met de ambities van huidig president Jacques Chirac?

Nog drie maanden is Jacques Chirac verwijderd van het einde van zijn tweede mandaat als president – en weinigen twijfelen eraan dat met de presidentsverkiezingen in april en mei een einde zal komen aan een tijdperk.

Na twaalf jaar Chirac maakt het land zich op voor een botsing tussen de nieuwe vijftigers: Ségolène Royal namens de sociaal-democraten en Nicolas Sarkozy namens de partij die in 2002 door Chirac voor zichzelf werd opgericht, de UMP.

Maar is de 74-jarige zelf eigenlijk wel toe aan zijn afscheid? Deze week had hij daarop een verrassend antwoord, tijdens de laatste van zijn vaste reeks nieuwjaarsrecepties – van dit jaar en misschien van zijn carrière.

Zijn publiek, dat dit keer bestond uit zo’n duizend journalisten, mocht één vraag stellen, bij monde van de voorzitter van de presidentiële persvereniging. Het werd – natuurlijk – de vraag of hij uitsluitsel kan geven over zijn eventuele kandidatuur voor een derde termijn (er is geen limiet).

Chirac had al eerder aangekondigd voor eind maart te beslissen. Nu zei hij laconiek: „Die vraag verdient reflectie. Dus ik denk na.” Geen uitsluitsel, maar wel nieuws: ‘Chirac denkt na over een derde termijn’. Hij leek alweer bijna kandidaat, temeer omdat hij kritisch blijft over Sarkozy.

Of hij, al nadenkende, echt nog weifelt, weet alleen de president zelf. Gisteren hield hij de spanning erin door toe te voegen dat hij zijn besluit laat afhangen van „het nationale belang”.

Maar de werkelijkheid is dat Chirac, behoudens spectaculaire wendingen, weinig kans maakt. Een peiling gaf onlangs aan dat tachtig procent van de kiezers hem niet eens als kandidaat wil – laat staan als president. Zijn populariteit valt in het niet bij die van jongere gegadigden.

Dat besef lijkt ook te heersen in de intiemere sferen rond de president. Onder zijn medewerkers is een exodus op gang gekomen. Ze zoeken werk buiten de politiek, of worden door Chirac op eervolle posten benoemd. Zijn meeste trouwe politieke medestanders, onder wie ex-premier Juppé, lopen over naar Sarkozy, die morgen door de leden van de UMP wordt aangewezen als hun kandidaat.

Wanneer Chirac echt nog een keer kandidaat wil zijn, zou het dus buiten zijn partij om moeten en vrijwel alleen. Waarschijnlijker is het, dat hij op zoek is naar de beste uitweg uit de Elysée. Maar Chirac doet dat op zíjn manier: zó offensief, dat hij de speculaties over zijn eigen ambities toch weer voedt.

Sinds eind december kondigde hij een stortvloed aan nieuwe wetten aan, van het recht op woonruimte tot nieuwe belastingverlagingen. Er staan nog drie grondwetswijzigingen op het programma, onder meer over de begren-zing van de immuniteit van de president, een beladen verkiezingsbelofte die nog niet nagekomen was. Volgens critici probeert Chirac op de valreep verloren jaren in te halen.

Kandidaat of niet, Chirac staat in campagnestand. Hij schetst waar de politiek de komende jaren over moet gaan, van ecologisch verantwoorde economische groei tot hoger onderwijs en herinrichting van het platteland.

Gisteren zei Chirac dat de verkiezingen dit voorjaar niet mogen uitlopen op een herhaling van 2002, toen hijzelf in de tweede ronde stond tegenover de extreem-rechtse leider Jean-Marie Le Pen. Chirac wil „ruimte voor extremisme” voorkomen en vindt dat de tweede ronde een botsing moet worden tussen „twee economische en sociale projecten”.

Voilà trouwens een mogelijk ‘nationaal belang’ dat Chirac de gezochte uitweg kan bieden, wanneer Le Pen half maart voldoende handtekeningen van gekozenen heeft verzameld om zijn kandidatuur geldig te maken. Hoe meer verdeeldheid op rechts, des te groter immers de kans dat Le Pen opnieuw de tweede ronde haalt.

    • René Moerland