UH-UH-DZJOOOH

Tommy Wieringa: Joe Speedboot. Zoem, 8 cd’s, luisterduur ca. 9 uur. € 19,90

Het heeft iets eigenaardigs: de gedachten horen van iemand die niet kan spreken. Je kan een schrijver die een non-verbaal personage heeft geschapen natuurlijk geen voorleesverbod opleggen, maar het gevoel dat het inconsequent is, blijft toch een beetje hangen. Moet je als auteur je personage niet in zijn waarde laten en hem gewoon laten zwijgen? Het is een vraag waar je niet gauw uitkomt. Dan maar een andere: doet een schrijver er goed aan om per definitie van zijn succesvolle en goed ontvangen roman een luisterboek te laten maken? Tommy Wieringa stond met zijn bestseller Joe Speedboot op bijna elke shortlist. Genoeg reden dus om het succes om te zetten in een luisterboek. Bovendien is Wieringa al vaak geprezen om zijn voordracht. Hij windt in zalen toehoorders om de vinger wanneer hij met zijn wat lager aangezette en rustige stem voorleest.

Ook op het luisterboek weet hij die stem in te zetten: met vaart en licht afstandelijk draagt hij de perikelen rondom de chroniqueur Fransje en zijn dorpsgenoten voor. De observerende Fransje komt daardoor goed over het voetlicht en dat loont vooral aan het begin wanneer hij nog in coma ligt en de onrust van zijn familie ‘aanhoort’ over hun nieuwe dorpsgenoot Joe Speedboot. De enkele klank die Fransje uitstoot, zoals ‘UH-UH-DZJOOOH’, wordt gepast voorgelezen, zonder onnodig accent op de handicap.

Ook zijn er kleine wijzigingen aangebracht, die niet bedoeld zijn als verbetering op de papieren versie, maar die wel de toehoorder meer duidelijkheid geven. Het gaat dan meestal om verwijzingen of om een kleine toevoeging. In het boek is duidelijk dat ‘Het Worden van de Vijand’ verwijst naar een hoofdstuk uit een boek van een samoerai. Op de cd voegt Wieringa terecht ‘het leerstuk Het Worden van de Vijand’ toe.

Het is dus goed en verzorgd gedaan. Wieringa weet de stem waarmee hij op podia succes heeft ook op cd over te brengen, de tekst is waar nodig enigszins aangepast en toch is er een probleem: Wieringa’s stem roept ergernis op. De voordracht is te geposeerd. De afstandelijke manier van lezen, die bewust is gekozen, gaat over in zelfingenomenheid en eist zijn tol wanneer er meer gebeurt dan alleen een beschrijving van een criminele, achterlijke broer. Zinnen die op een vraagteken eindigen worden uitgesproken als mededelingen, emoties – zoals het vertrek van een Egyptische echtgenoot – worden in de pose gesmoord. En daarmee is een antwoord gegeven op de tweede vraag.

    • Toef Jaeger