De Hoofdontwerper, Bouwer van de Integraal

korlojov.jpg Joeri Gagarin onderscheidde zich van een kanonskogel door zijn stralende glimlach en dat dappere ‘pojechali!’ (hoppakee!) toen ze hem in 1961 de ruimte inschoten. Verder hoefde hij eigenlijk niet veel meer te doen dan de hondjes Belka en Strelka, die vóór hem al een hele dag in de ruimte ronddraaiden en samen met een konijn, veertig muizen, twee ratten en een vlieg levend op de Kazachse steppe terugkeerden. En zelfs niet meer dan Ivan Ivanovitsj.

Bij Gagarin’s heldenontvangst in Moskou stond één anonieme man in de menigte costuums: Sergej Koroljov. Deze week herdenkt Rusland zijn honderdste geboortedag, soms wel op drie tv-zenders tegelijk. 

Koroljov’s leven is een Sovjet-successtory: van goelagarbeider in een goudmijn tot alleenheerser over het raket- en ruimtevaartprogramma. Hij was een briljante ontwerper, manager én politicus, die vanuit één klein bureautje (OBK-1) dit kolossale programma leidde en daarbij zijn Amerikaanse tegenvoeter, Wernher von Braun, keer op keer aftroefde. Zijn Spoetnik, de eerste satelliet die piepend om de aarde wentelde, sneed het Westen in 1957 diep in de ziel. Zeker toen een Amerikaanse tegenraket, de Vanguard, als een lusteloze klapsigaar ineen zeeg. Flopnik, schreef de pers. Kapoetnik! (kijk maar, het is echt zielig)

En de Sovjets bleven maar scoren. Eerste hond in de ruimte, eerste hondjes levend terug, eerste mens in de ruimte, eerste vrouw, eerste trio, eerste ruimtewandeling, eerste rondje om de maan, eerste raket naar Venus. Tot in januari 1966 de overwerkte Koroljov naar het hospitaal moest en hij zijn twee geluksmuntjes niet kon vinden. Dus stierf hij op 59-jarige leeftijd op de operatietafel en was ook de USSR zijn talisman kwijt. Alles liep daarna in het honderd. 

De eerste Sojoez die na Koroljov’s dood werd gelanceerd, bleek een stuurloos wangedrocht dat van kosmonaut Komarov de eerste ruimtemartelaar maakte. Met improvisatie en geluk wist Komarov de Sojoez nog terug in de dampkring te manoeuvreren, waarna zijn parachute niet opende en zijn capsule een krater in de steppe sloeg. Tijdens zijn vrije val schijnt de vluchtleiding Komarov nog te hebben verzekerd dat hij bij de Kremlinmuur zou worden begraven.

Wat was het probleem? De bodem van de capsule bleek bij een proefvlucht te licht, dus werd hij dikker gemaakt, dus was ook een grotere parachute nodig. Maar voor een grotere parachutekist was geen tijd, daarom sloegen ze de parachute maar met voorhamers in de te kleine kist. Tijdnood, politieke druk uit het Politburo; bij de lancering wist iedereen al dat Komarov gedoemd was. De titaan Koroljov had het nooit zover laten komen. 

Door het gedonder met de Sojoez en de N1-raket verloren de Russen tempo en wonnen de Amerikanen in 1969 de hoofdprijs: de eerste man op de maan. Wat Koroljov betreft: pas na zijn dood hoorde de wereld zijn naam. De Sovjet-Unie hield die tot dan toe angstvallig geheim; Koroljov, niet helemaal van ijdelheid gespeend,  klaagde dat hij zich een mijnwerker voelde. Anderszijds versterkte die geheimzinnigheid juist de mystiek rond de Sovjet-ruimtevaart.  Zou het Koroljov hebben getroost als hij Tom Wolfe (The Right Stuff) had kunnen lezen?

The Soviet program gave off an aura of sorcery. The Soviet released practically no figures, pictures, or diagrams. And no names: it was revealed only that the Soviet program was guided by a mysterious individual known as ‘the Chief Designer’. But his powers were indisputable. Every time the United States announced a great space experiment, the Chief Designer accomplished it first, in the most startling  fashion …

In a marvelously morose novel of the future called We, completed in 1921, the Russian writer Evgeny Zamyatin describes a gigantic ‘fire-breathing electric’ rocket ship that is poised to ‘soar into cosmic space’ in order to ‘subjugate te unknown beings on other planets, who may still be living in the primitive conditions of freedom’ - al this in the name of ‘the Benefactor,’ ruler of ‘the One State’. This omnipotent spaceship is called the Integral, and it’s designer is known only as ‘D-503, Builder of the Integral’.

In 1958 and early 1959, as magical succes followed magical succes, that was the way Americans, leaders even more so than the followers, began to look on the Soviet space program. It was a thing of misty but stupendous dimensions… the mighty Integral … with an anonymous but omnipotent Chief Designer …. Builder of the Integral!

Soms is het veel spannender om onbekend te zijn.