Sabelsprinkhaan tsjirpt hoogste toon

Een sabelsprinkhaan die is ontdekt in het Colombiaanse regenwoud tsjirpt op een toonhoogte van 129 kilohertz, hoger dan enig ander insekt ter wereld. Zo’n toon van een kleine 130.000 trillingen per seconde is niet te produceren door de vleugels simpelweg tegen elkaar te wrijven, zoals veel andere sprinkhanen en krekels doen. Biologen van de universiteit van Toronto berichten in het decembernummer van het Journal of Experimental Biology dat de onhoorbaar hoge toon ontstaat doordat de sprinkhaan zijn vleugels tegen elkaar klem zet en weer los laat schieten.

De sabelsprinkhaan die de Canadezen hebben bestudeerd behoort tot het geslacht Arachnoscelis. Die naam verwijst naar het spinachtige uiterlijk van de sprinkhaan die zijn 1,5 centimeter lange lijfje torst op lange dunne pootjes. De biologen vermoeden dat ze met een roofdier te maken hebben, in gevangenschap voerden ze de diertjes fruitvliegjes.

Sabelsprinkhanen verleiden vrouwtjes door hun voorste vleugels tegen elkaar te wrijven. Een van de vleugels is voorzien van een uitsteeksel dat op en neer wordt gehaald langs het geribbelde oppervlak van de andere vleugel (de ‘kam’). Om uit te vinden hoe de nieuwe sprinkhanensoort de zeer hoge toon kon produceren voorzagen Fernando Montealegre-Z en zijn collega’s de sprinkhaanvleugels van lichtsensoren en filmden ze hun getsjirp met een zeer snelle videocamera. Dat de vleugels niet snel genoeg bewogen om de hoge toonfrequentie te kunnen verklaren werd zo snel duidelijk.

De bijzondere werkwijze van Arachnoscelis kwam aan het licht toen de Canadezen zijn vleugels bestudeerden met een elektronenmicroscoop. Ze zagen dat het uitsteeksel dat over de kam wordt gehaald is voorzien van een verbindingsstuk dat doorbuigt als het op de kam komt vast te zitten. De hoge toon ontstaat als het uitsteeksel losschiet en ineens een tiental kamtandjes doorschiet.