Ook bouwers kunnen brandveiligheid vergeten

Kunnen aannemers claims verwachten als zij een onveilig gebouw opleveren? „In opleidingen is nu nauwelijks tijd of aandacht voor brandpreventie.”

De Rijksgebouwendienst (RGD) onderzoekt of het mogelijk is om bouwers van detentiecomplexen die achteraf brandgevaarlijk bleken, juridisch aansprakelijk te stellen. Dergelijke claims tegen bouwers van onder meer het detentiecomplex op Schiphol en het uitzetcentrum in Rotterdam zijn tot nu toe nog niet in gang gezet, omdat het volgens de RGD om complexe juridische materie gaat.

De dienst, onderdeel van VROM, wil eerst bekijken wat de mogelijkheden van claims bij gebleken wanprestatie zijn, en welke bouwers of andere particuliere partijen daarvoor in aanmerking komen. „Dat geldt niet alleen voor het uitzetcentrum in Rotterdam, maar ook voor andere projecten”, aldus een RGD-woordvoerster.

De brand op Schiphol, waarbij elf doden vielen, kon om zich heen grijpen doordat holle ruimtes tussen de containers als een trekgat werkten waarlangs rook zich razendsnel verspreidde. In Rotterdam trof de brandweer vorig jaar ondeugdelijke compartimentering aan. Kabeldoorvoeren waren niet brandwerend en er was sprake van „ernstige bouwkundige tekortkomingen”. Ook de onveiligheid van een cellencomplex in Vught komt deels door bouwkundige tekortkomingen, zo blijkt uit onderzoek van adviesbureau Nieman. De Onderzoeksraad voor Veiligheid constateerde achteraf ook op Schiphol bouwkundige gebreken, maar schreef de gang van zaken tijdens de brand in zijn eindrapport vooral toe aan gebrekkig veiligheidsbewustzijn bij de RGD en de Dienst Justitiële Instellingen (DJI) van Justitie.

Maar algemeen directeur Berghuijs van de Veiligheidsregio Rotterdam-Rijnmond voegt daar naar aanleiding van de bevindingen in het complex op Rotterdam Airport een derde partij aan toe: de bouwers. „De Rijksgebouwendienst heeft een aannemer iets laten bouwen en vervolgens constateren wij dat het niet deugt. Dan moet die dienst kunnen zeggen: die aannemer heeft slecht werk geleverd, die ga ik aansprakelijk stellen.”

Volgens Berghuijs ontbreekt het niet alleen bij de overheid aan veiligheidsdenken, maar ook bij de bouwers. „Iedereen moet gehouden worden aan zijn eigen verantwoordelijkheid. In de opleidingen bouwkunde is nu nauwelijks tijd of aandacht voor brandpreventie. Dat moet daar een wezenlijk onderdeel van zijn. Zodat het veiligheidsbewustzijn ook bij bouwers en architecten aanwezig is.”

De RGD onderzoekt de mogelijkheid van claims richting bouwers. „Maar de mogelijkheden verschillen per casus. Zo is het afgebrande deel van het detentiecentrum op Schiphol nog niet vrijgegeven, daar mogen we niet eens naar binnen om zelf te onderzoeken of er aantoonbaar bouwkundige fouten zijn gemaakt en wie daarvoor verantwoordelijk is.”

Aannemers en architecten zijn in principe tien jaar aansprakelijk voor fouten tijdens de bouw, zo blijkt uit jurisprudentie van de Hoge Raad en de Raad van Arbitrage voor de Bouw. Maar volgens een woordvoerder van het Instituut voor Bouwrecht moeten claims onderbouwd zijn met bewijs dat de bouwer zich niet aan de eisen in bouwvergunning en bestekken heeft gehouden. „In de praktijk gaat het vaak om gedeelde verantwoordelijkheid. Als de overheidsinstantie verantwoordelijk was voor de directievoering, gaat het vaak om gedeeltelijke of afgeleide verantwoordelijkheden. Dan kom je in procedures terecht in een juridisch schemergebied met een ongewisse uitkomst.”

    • Jos Verlaan