Na Fries Koetshuis nu Haags Catshuis

CDA, PvdA en ChristenUnie willen een stabiel kabinet dat minstens vier jaar kan blijven.

Het is nu aan formateur Wijffels om de zaak onder druk te zetten.

Anders dan in 2003 moet het deze keer lukken. Dat betekent: niet te veel lekken, „verschrikkelijk terughoudend” proberen te zijn en vooral moet niemand denken belangrijker te zijn dan hij is. Alles in dienst van de formatie dus. Want, zo is de gedeelde opvatting van CDA, PvdA en ChristenUnie: Nederland heeft een stabiel kabinet nodig, dat vier jaar lang moet kunnen blijven zitten en dat vertrouwen heeft van de bevolking.

Voor het adagium ‘vergaderen op de hei’ is deze week een zeer minimalistische variant bedacht. Nog steeds wordt het Binnenhof gemeden, maar het Koetshuis in Beetsterzwaag is sinds gisteren ingeruild voor het Catshuis in Den Haag. In het Catshuis, de ambtswoning van de minister-president, schuiven de onderhandelaars ook vandaag en morgen aan tafel bij informateur Wijffels (CDA). De besprekingen worden enkel onderbroken voor de PvdA-fractiedagen in het Noord-Hollandse Bergen aan Zee, waar fractievoorzitter Bos (PvdA) vanochtend moet zijn, en voor het kabinetsberaad van morgenochtend, dat demissionair premier Balkenende (CDA) moet voorzitten.

Op de agenda van gisteren stonden onder meer de financiën – waarbij ook ‘probleemdossiers’ als de financiering van de AOW en de hypotheekrenteaftrek aan de orde kwamen – en het motto van het nieuwe kabinet. Ook werd gekeken naar de beschikbare financiële ruimte voor de komende jaren.

Ingewijden verwachten dat het deze week echt inhoudelijk wordt in de kabinetsformatie. Vorige week hielden de onderhandelaars zich alleen bezig met het formuleren van een visie over waar het naar toe moet met Nederland. Deze week beginnen de onderhandelingen over het nieuwe regeringsprogramma.

Bij de Partij van de Arbeid bestaat het team los van Bos en secondant Jacques Tichelaar, uit partijvoorzitter Michiel van Hulten en de Kamerleden Sharon Dijksma, Frans Timmermans en Jeroen Dijsselbloem. De ChristenUnie heeft de hele fractie (naast Rouvoet en secondant Arie Slob nog vier leden) tot formatieteam gebombardeerd. Bij het CDA zijn dat demissionair minister Joop Wijn (Economische Zaken) en oud-minister van Justitie en huidig Kamerlid Piet Hein Donner. Wijn is er voor het bewaken van de financiën, Donner vooral voor de politieke adviezen.

Maandagavond kregen de onderhandelaars het eerste verslag van Wijffels van de besprekingen van vorige week. Daarin aandacht voor de missie van het kabinet (het motto) en de inleidende teksten. Het verslag is besproken in de teams, maar niet aan de orde gekomen in de fractiebesprekingen die de PvdA maandag en het CDA op dinsdag hielden. Medeonderhandelaar Verhagen zei na afloop van het beraad bij zijn fractiegenoten hetzelfde enthousiasme bespeurd te hebben als hij zelf voelt voor een coalitie met PvdA en ChristenUnie. „We gaan ervoor”, aldus Verhagen.

De ChristenUnie is niet bijeen geweest (er waren wat fractieleden in het buitenland), maar heeft in het weekend al telefonisch contact gehad. Uit een onderzoekje dat de ChristenUnie onder haar achterban heeft gehouden, blijkt dat 97,2 procent positief is over de formatie.

Sinds maandagavond bereidden de onderhandelaars met hun teams de gesprekken voor. Dat betekent het schrijven van amendementen op het verslag van Wijffels, het lezen van stukken, het maken van vergelijkingen van de diverse partijstandpunten en het opstellen van doorrekeningen. Het is nu aan Wijffels om de zaak verder onder druk zetten.

Het streven is gericht op een beperkt regeerakkoord. Ze willen geen dik pak papier waarin alles tot achter de komma is geregeld. Volgens een bron is het de bedoeling de onderhandelingen af te ronden vóór de Provinciale Statenverkiezingen van 7 maart.