Fijn, we denken na over klimaatverandering

Eindelijk lijkt de wereld overtuigd van Al Gore’s ‘ongemakkelijke waarheid’.

Maar de ‘feel good’ van een beter milieu is een onderonsje voor en door het Westen.

In China gaat gemiddeld bijna één nieuwe kolencentrale per week open.

Per week.

Kolencentrales zijn de grootste producenten van kooldioxide dat zorgt voor het broeikaseffect, en voor alle rampspoed die dat in petto heeft. Energieopwekking is de grootste boosdoener. Nog enkele jaren en China heeft de Verenigde Staten ingehaald als de grootste atmosfeervervuiler. De Inconvenient Truth krijgt een nieuw gezicht.

In het Westen heeft iedereen het weer over duurzaamheid. Het vandaag verschenen rapport van de Europese Commissie schetst noodzaak en urgentie van een dramatische omwenteling. Een belangrijk instigator, de Finse minister van Financiën, heeft het over een ‘derde industriële revolutie’. Al Gore’s Inconvient Truth heeft indruk gemaakt. Angela Merkel, nu EU-voorzitter, had het op haar partijcongres in Dresden onlangs over de Zugspitze in 2020 zonder gletsjer en over Afrikaanse bootvluchtelingen op Spaanse stranden: „Die komen niet vanwege burgeroorlogen maar vanwege de droogte, vanwege klimaatverandering.”

In Washington kreeg de Duitse bondskanselier eind vorige week nog nul op het rekest bij president Bush, maar ook Amerika maakt desalniettemin een bocht. Dat iedereen in Washington – ook Democraten, met 95 tegen 0 stemmen in de Senaat – zes jaar geleden het Kyoto-protocol naar de prullenbak verwees, wil niemand meer weten.

Niet alle, maar de meeste geleerden houden het erop dat de opwarming van de aarde mensenwerk aan het worden is. De meeste, maar niet alle, geleerden denken dat het weleens uit de hand kan gaan lopen. Hun voorspellingen variëren van een opwarming van 2 tot 10 graden de komende eeuw. Aldus The Economist waar de onderzoekseenheid ze allemaal eens naast elkaar had gelegd. Het officiële Chinese milieuagentschap had het vorige week over 2 graden Celsius.

Dat maakt nogal wat uit – 2 of 10 graden – maar zelfs voor een born again-scepticus is er dus wel wat voor te zeggen in actie te komen en niet te gokken op een meevaller. Als er tenminste wat te doen valt. De berekening van kosten en baten blijft een slag in de lucht. Hoe kun je de contante waarde bepalen van baten en (afwezigheid van) kosten die een halve eeuw of meer in het verschiet liggen?

Of maatregelen zin hebben, is een heel ander verhaal. Het ene rapport beweert van wel, het andere impliciet van niet. Het Internationaal Energie Agentschap in Parijs (IEA) rekende vijf scenario’s door en bij elk van de vijf stijgt de uitstoot van kooldioxide, bij het gunstigste scenario met 6 procent, bij het ongunstigste met 49 procent. Wat te doen?

Milieu is geen sexy onderwerp. Het is ook nooit acuut zoals een oorlog in Irak of een aanslag in Amsterdam. Wie de ‘vijf-voor-twaalf’ mantra herhaalt, ontmoet al gauw een verveelde kiezer.

De economische en wetenschappelijke ingewikkeldheid en de onmogelijkheid van vlotte successen leiden wel tot twee andere effecten – moralisering en public relations. Het broeikasgas vindt een plek in de moraal, inclusief de bijbelse variant erop van goed en kwaad.

In Amerika ging het zo: de bible belt volgde zes jaar geleden president Bush en noemde Kyoto het kwaad van de menselijke overmoed tegen de goddelijke beschikking. Maar nu lopen de herboren christenen bij hun president weg en beschouwen Kyoto als het ‘goede’, deel uitmakend van de bijbelse missie van het christelijke rentmeesterschap.

De public relations zijn zichtbaar in steden die, zoals vroeger de kernwapenvrije gemeenten, nu broeikasgasarme steden willen zijn. Dat is van beperkte betekenis maar levert een eigentijds product: feel good.

En de Chinezen? Op het allerhoogste niveau zijn zij het waarschijnlijk met deze trend eens en zien ze de kaalslag in eigen land ook wel. Maar urgent is het niet en op het niveau daaronder interesseert het ze amper. Daar heeft men vooral haast met de eerste en de tweede industriële revolutie. Wie in deze regio enige medewerking wil krijgen, zal met technische alternatieven – kernenergie, iets anders? – moeten komen. Grenzen aan de groei, moralisme en af en toe een pr-stunt – dit zijn niet de dingen die China, India of de rest van Azië op andere gedachten gaan brengen. Dat blijft voorlopig een onderonsje voor, door en in het Westen.

Ben Knapen schrijft voor NRC Handelsblad en nrc.next.

    • Ben Knapen