De Bulgaar achter Frans Bauer

Bulgaren zijn sinds 1 januari inwoners van de Europese Unie. Een reis naar Nederland hoeft geen probleem meer te zijn. Iwan Michailov maakte de reis al 27 jaar geleden. En bleef. Ani Koleva (artikel hieronder) kwam in 2005. Ook zij mag nu blijven. Interviews met twee Bulgaren in Nederland.

Componist Iwan Michailov thuis in Beuningen in zijn muziekkamer. „Ik wil voor de top werken.” Foto Merlin Daleman Iwan Michailov, Bulgaarse componist. Beuningen, 15-12-06 © Foto Merlin Daleman Daleman, Merlin

BEUNINGEN, 11 jan. - Vraag Iwan Michailov, wat Nederlanders van de Bulgaar uit Beuningen merken, en er verschijnt een brede lach op zijn gezicht. „Luister maar naar de liedjes van Frans Bauer, Glennis Grace of Corry en de Rekels.”

Bulgarije is op 1 januari bij de Europese Unie gekomen, zeventien jaar na de val van de Muur. Maar veel Nederlanders hebben de Bulgaar Iwan Michailov, zonder dat ze het weten, allang in hun hart gesloten.

Hoe kan ik nog gelukkig zijn van Corry en de Rekels, Laat nu geen tranen meer van Frans Bauer, Morgen wordt het anders van Marianne Weber – al deze populaire liedjes zijn door Michailov gecomponeerd.

Het „levenslied met een Bulgaarse geur”, dat is zijn specialiteit, zegt hij. De componist, een grote hartelijke man, is geboren in het Bulgaarse Lovec met zijn steile rotsen en zijn watervallen. Sinds 1979 al woont hij in Beuningen, bij Nijmegen.

Ooit zei zijn vader tijdens een wandeltocht: „Iwan, we moeten naar de bergen kijken. Daar zit de bron van het water dat we drinken. We streven naar het beste. Water halen uit het dal kan altijd nog.”

Die woorden had de jonge Michailov in zijn achterhoofd toen hij met 32 jaar naar Nederland kwam, zijn vakantievriendin Hilda achterna. „Ik wil voor de top werken”, zegt Michailov in zijn muziekkamer thuis. Dat is hem met zijn werk in Nederland gelukt. Voor dertien Nederlandse artiesten componeert hij muziek.

Voor de nieuwkomers uit Bulgarije zal het nog even duren voor zij in Nederland een leven kunnen opbouwen. Het kabinet wil de grens voor Bulgaarse werknemers nog niet volledig openstellen, omdat de welvaartsverschillen te groot worden geacht. Al hoort de werkloosheid in Nederland inmiddels tot de laagste in Europa, de vrees voor een grote toestroom van Bulgaarse werknemers zit erin.

„Het is een koude ontvangst”, zegt Michailov. „Je zegt toch ook niet tegen visite: kom over twee jaar en als je komt, trek dan wel je schoenen uit.”

Toch is hij blij dat Bulgarije bij de EU is gekomen, ondanks alle moeilijkheden die er nog zijn. Toen hij net in Nederland was, stond hij uren voor de etalages verbaasd over zoveel overvloed. Alleen al de vele verschillende soorten suiker. „Hartstikke leuk. Nederlanders doen wel alsof alle Bulgaren arme sloebers zijn, maar in Bulgarije zie je deze welvaart nu ook”, stelt hij met voldoening vast.

„We kunnen veel aan elkaar hebben”, zegt Michailov, die regelmatig naar Bulgarije reist. „Bulgaren komen met de rijke West-Europese literatuur in aanraking. En weten Nederlanders eigenlijk wel dat Bulgarije de grootste exporteur is van rozenolie. Nederlanders en Bulgaren weten nog zo weinig van elkaar.”

Wat hem opviel toen hij net in Nederland woonde? „De veelzijdigheid”, antwoordt de componist direct. „Nederlanders zijn erg creatief.” Dat merkte hij al meteen op het conservatorium in Enschede. In Bulgarije was Michailov waldhoornblazer in een symfonieorkest. Maar aangezien zijn diploma van het conservatorium in Sofia, waar hij cum laude was afgestudeerd, niet werd erkend, besloot hij – na een jaar fabriekswerk en cursussen Nederlands – naar het conservatorium in Enschede – later in Tilburg – te gaan.

De waldhoorn werd ingeruild voor het elektronisch orgel en het keyboard, waarop hij zijn creativiteit veel meer tot uiting kon brengen. Binnen enkele jaren was de getalenteerde componist afgestudeerd. Solliciteren hoefde hij niet eens. Michailov kon in de omgeving meteen beginnen met lesgeven op muziekscholen. Thuis componeerde hij muziek.

„Ik heb de laatste jaren 450 liedjes geschreven en zeventien lesboeken voor keyboard, viool, accordeon, dwarsfluit en klarinet”, zegt hij niet zonder trots. Hoe kun je als Bulgaar Nederlandse liedjes schrijven, vragen mensen hem. „Ik combineer het nuchtere van de Nederlander met de Bulgaarse romantiek”, antwoordt hij dan. „Dat maakt mijn liedjes mooi. Ik componeer wat in mijn Bulgaarse genen zit. Het is gekruider, net als ons eten.”

Michailov heeft niet alleen in Nederland succes. Ook in Bulgarije. De dramatische ballade Maika ( Moeder) dat hij ruim tien jaar geleden met tranen in de ogen voor zijn ernstig zieke moeder schreef, („Ik zat duizend kilometer van haar vandaan.”) werd een hit. De bekende Bulgaarse zangeres Wanja Kostova won er het nationale festival van Burgas mee, aan de Zwarte Zee. Sea of Tenderness had ze het lied genoemd.

„Nederlanders en Bulgaren kunnen veel van elkaar leren, ideeën uitwisselen”, zegt Michailov, die geniet als hij een klas leerlingen van de muziekschool kan meenemen naar zijn vaderland. „Ik leer ze intenser te leven. In Bulgarije is meer warmte onder de mensen. Gelukkig is dat ook na de invoering van het kapitalisme gebleven. In Nederland is iedereen rijk, maar ze vergeten waar het echt om gaat. Ze slepen zich van vakantie naar vakantie. Wij Bulgaren mogen armer zijn, we zijn rijk van hart.”

Luister naar het begin van het liedje ‘Laat nu geen tranen meer’ van Frans Bauer op muziek van Iwan Michailov via http://www.glandigomusic. com/info.php?bundle_id=39441

    • Michèle de Waard