Aardse dansen bij Nacho Duato

Txalaparta Foto Michael Slobodian COMPA„êA NACIONAL DE DANZA Choreography: Txalaparta Choreographer: Nacho Duato Photographer: Michael Slobodian Dancers: Yolanda Mart’n, Joel Toledo Slobodian, Michael

Compañía Nacional de Danza. Choreografie: Nacho Duato. Txalaparta, Arcangelo, White Darkness. Te zien 11 & 12/1 Muziektheater Amsterdam. Inl 020-6255455 & www.muziektheater.nl

Een kwart eeuw geleden vestigde Nacho Duato in één klap zijn naam als choreograaf. Zijn debuutballet Jardi Tancat (1983) toonde overtuigend dat de Spanjaard behalve een begenadigd danser (bij het Nederlands Dans Theater) een talentvol choreograaf was. Sinds 1990 leidt Nacho Duato de Compañía Nacional de Danza, in Spanje een toonaangevend hedendaags dansgezelschap. Het programma dat in het Amsterdamse Muziektheater te zien is, bevat drie relatief recente werken. Txalaparta (2001) is gezet op muziek van de populaire Baskische accordeonist en folk-componist Kepa Junkera. Een ‘txalaparta’ is een houten xilofoon die vroeger de Baskische boeren begeleidde bij het stampen en persen van appels tot cider. Op dit ritmische folkmuziek zette Duato een dynamisch werk dat afwisselend is opgebouwd uit ensembledelen en (dubbel)duetten. De choreografie is dansant en daarmee abstract. Hooguit de aardekleurige, bruine kostuums weerspiegelen een vleug ruraal Baskenland. De dans is aards en driftig, en wordt ‘plastisch’ uitgevoerd door Spaanse, Franse en Latijns-Amerikaanse dansers.

Op dit aantrekkelijk werk volgt Arcangelo (2000), vernoemd naar componist Arcangelo Corelli wiens Concerti Grossi uitgangspunt voor de dans vormt. Op de afwisselend plechtstatige en dansante barokmuziek is – opnieuw veelal in duetvorm – een elegante en esthetische choreografie gezet. Die biedt evenwel veel van hetzelfde en bezit net als de muziek van Corelli weinig emotionele diepgang, en daarmee weinig aansprekende expressiviteit. Dat dit ballet een ‘een zoektocht naar bevrijding via de dood’ moet voorstellen, blijkt nergens uit. Dat concept heeft uitsluitend een mooi goudkleurig decor van Jaffar Chalabi opgeleverd. Behalve dat de choreografie saai is, is het gros van de bewegingen ook nog eens ontleend aan Jirí Kyliáns dansidioom uit de reeks van ‘Zwart-Wit balletten’. Het is onbegrijpelijk dat Duato na zoveel jaren zo leunt op zijn voormalige leermeester. En dat hij kans ziet om die expressieve bewegingen zo plat te strijken.

In ieder geval dramatisch en daarmee levendig is White Darkness (2001) op muziek van ex-Soft Machine muzikant Karl Jenkins, al is de dans soms op de rand van pathetisch. Soliste Jolanda Martin weet op een meeslepende manier een aardedonkere tragiek tegenover het licht en exact dansende ensemble te stellen. En dat contrast werkt erg sterk.

    • Isabella Lanz