‘Melden van kartel beter beschermen’

Karteltoezichthouder NMa kan niet goed functioneren zonder klokkenluiders die misstanden melden.

Directeur Pieter Kalbfleisch pleit voor betere bescherming.

Bedrijven en werknemers die kartelafspraken aan de Nederlandse Mededingingsautoriteit (NMa) melden zijn „onmisbaar” voor het handhaven van de Mededingingswet, zegt directeur-generaal Pieter Kalbfleisch van de NMa. De karteltoezichthouder is de laatste jaren vooral bezig geweest met de bouwfraude, die werd aangezwengeld door klokkenluider Ad Bos. De bouwzaken hebben zo veel tijd gekost, dat het andere werk van de NMa erdoor in het gedrang is gekomen, zegt Kalbfleisch. Gisteren presenteerde de NMa een overzicht van de resultaten van het mededingingstoezicht in 2006 en de plannen voor 2007.

De NMa is de laatste jaren vooral druk geweest met de bouw. Inmiddels zijn meer dan 1.200 bouwondernemingen beboet, blijft het hierbij?

„Wij zijn de zaken in de bouwsector aan het afronden. Het gaat nu vooral om afhandeling van bezwaar en beroep dat door bedrijven is aangetekend. Overigens geldt dat 90 procent van de ondernemingen akkoord is gegaan met de sanctie die wij hebben opgelegd. We krijgen wel meldingen dat zelfs na afronding van de parlementaire enquête in 2002 sommige bouwbedrijven hun kartelgedrag hebben voortgezet. Voorheen konden bouwbedrijven gebruikmaken van de zogenoemde clementieregeling [die bedrijven die overtredingen zelf melden korting op de boete oplevert, red.]. Wij zijn toen coulant geweest, zelfs als niet altijd duidelijk was wat de toegevoegde waarde was van de melding. Deze coulance geldt niet voor nieuwe gevallen. Bij gebleken overtreding van de Mededingingswet kunnen zij rekenen op de reguliere sancties. Dat wil zeggen: fors hogere boetes dan voor de bouwbedrijven die er wel voor hebben gekozen om schoon schip te maken.”

Waar ligt nu de prioriteit?

„Dit jaar richten we onze pijlen vooral op energie en vervoer, media en communicatie, de financiële sector en de zorg. Vooral de financiële sector krijgt onze aandacht, omdat hier weinig spelers de markt domineren en er hoge drempels zijn voor het toetreden door nieuwe bedrijven. Binnen de zorgmarkt houdt de NMa de marktmacht van zorgverzekeraars in de gaten. Het afgelopen jaar zijn veel zorgverzekeraars gefuseerd, waardoor enkele grote verzekeraars zijn ontstaan. Concrete verdenkingen zijn er nog niet, maar het monitoren zelf heeft al een handhavend effect.”

Hoe belangrijk zijn klokkenluiders voor de NMa?

„Wij kunnen ons werk niet doen als mensen en bedrijven niet naar ons toekomen met verdenkingen van overtreding van de Mededingingswet. Daarvoor is het belangrijk dat zij daar ook de prikkel toe hebben. Het zou goed zijn als klokkenluiders beter beschermd worden. Nu kunnen wij hun anonimiteit niet garanderen. Helaas is dat nog altijd niet goed geregeld.”

Een CDA-Kamerlid noemde de snelgroeiende toezichthouders ‘zelfrijzend bakmeel’. Is er niet te veel toezicht?

„Het is kletskoek dat het aantal ambtenaren dat zich bezighoudt met toezicht bij de NMa sterk groeit. De NMa is in het begin van haar bestaan snel gegroeid, omdat we er veel taken bij hebben gekregen. De laatste jaren ligt de jaarlijkse groei van ons budget rond de 3, 4 procent, niets bijzonders dus. We houden onze omvang stabiel, tenzij de politiek ons nieuwe taken geeft. We hebben zelf onderzocht wat de toegevoegde waarde van ons werk is, en dat is fors. Het totale economische effect van de NMa in 2006 bedraagt ongeveer 800 miljoen euro, dat is nog iets meer dan vorig jaar. Vooral kartel- en concentratietoezicht in de elektriciteitssector heeft hieraan bijgedragen.”