Honger naar culturele contacten ‘overzee’

Vanavond begint het internationale cultuurfestival Winternachten in Den Haag.

Behalve voor de voormalige koloniën is er aandacht voor Marokko en de Berbers.

Winternachten is een ontmoeting tussen Nederlandse en ‘verwante’ culturen. Foto Merlin Daleman Pieter-Dirk Uys & Frrek de Jonge. Winternachten, Spui theater. Den Haag, 21-01-06 Winternachten, Spui theater. Den Haag, 21-01-06 © Foto Merlin Daleman Daleman, Merlin

Groot Dictee der Nederlandse Taal gemist? Een kans wagen in het Sranantongo kan op het festival Winternachten 2007, dat vanavond in Den Haag begint en zich de komende dagen afspeelt rondom het Theater aan het Spui. Aanstaande zaterdag lezen schrijfster Cynthia McLeod en de Haagse wethouder Rabin Baldewsingh daar een dictee in het Surinaams voor. Gerda Havertong, Denise Jannah en Clark Accord behoren tot de ‘BS’ers’ die het zullen maken. Het Sranantongo kent voornamelijk een orale geschiedenis, dus het dictee geldt ook voor native speakers als een flinke uitdaging.

Officieel heet het vijfdaagse Winternachten ‘Internationaal Literatuurfestival’. Het is voortgekomen uit de manifestatie Indië/Indonesië die in 1995 in Den Haag werd gehouden. „Op de slotavond daar was er een ontmoeting tussen Nederlandse en Indonesische schrijvers”, vertelt directeur Ton van de Langkruis. „Die was zo succesvol dat we er twee jaar later nog een georganiseerd hebben. Vervolgens zijn we ook begonnen met schrijvers uit de Antillen en uit Zuid-Afrika. Dat land ging toen na de jarenlange boycot net open, en er was een flinke honger naar culturele contacten over en weer.”

Inmiddels is Van de Langkruis druk bezig zijn ‘postkoloniale netwerk’ van schrijvers uit ‘verwantschapslanden’ (voormalige koloniën) uit te breiden naar de migrantenlanden waarmee Nederland vandaag de dag te maken heeft. Twee jaar geleden legde Winternachten de nadruk op Turkse schrijvers, dit jaar staat de Marokkaanse en Berbercultuur centraal. „Bij Winternachten is het publiek in de zaal altijd een getrouwe afspiegeling van de schrijvers op het podium”, vertelt Van de Langkruis. „Antilliaans als er Antillianen voorlezen, Surinaams als het Surinaamse schrijvers betreft. We hopen dit keer dus op veel Marokkaanse toehoorders.”

Naast de Marokkaans-Amerikaanse schrijfster Laila Lalami en de Berberse dichteres Fadma El Ouariachi zijn dit jaar onder meer de Indiase schrijver Pankaj Misghra, publicist Ian Buruma, en de religiedeskundige Karen Armstrong te gast. Programmapunten zijn onder meer een documentaire over Berbers, een tentoonstelling van Indonesische kunst en muziek uit Ghana en Guinee-Bissau.

De donderdag staat bij Winternachten in het teken van het Indonesische dekolonisatieproces. In samenwerking met het NIOD, het Nederlands Instituut voor Oorlogsdocumentatie, presenteren historici resultaten van het onderzoeksprogramma ‘Van Indië tot Indonesië’. De Australische historicus Robert Cribb spreekt over geweld in het huidige en het vroegere Indonesië. Op vrijdag interviewt schrijver Abdelkader Benali zijn collega Lalami, die in het blad The Nation onder de kop ‘The Missionary Position’ genuanceerde kritiek uitoefende op Ayaan Hirsi Ali, onder meer over haar roman Hoop en andere gevaarlijke verlangens, over vier illegale migranten die in een bootje de oversteek naar Europa wagen. Die avond gaan journalist en Midden-Oostenkenner Joris Luyendijk en journaliste Rachida Azough in gesprek met de schrijver Ian Buruma (Dood van een gezonde roker, over Nederland na de moord op Theo Van Gogh) en schrijver Fouad Laroui naar aanleiding van Laroui’s boek Over het islamisme, over de radicale islam. Minder prozaïsch zijn de programma’s over reizen: Cees Nooteboom schreef speciaal voor het festival een ‘Reis naar een gedroomd Nederland’ en verschillende schrijvers presenteren ‘Gulliver's New Travels’ , een eigentijdse versie van de ontdekkingstochten van de held van Jonathan Swift. Op zaterdagmiddag vindt voor de tweede keer een vrij toegankelijke ‘Leesclub Live’ plaats: lezers debatteren met NRC-redacteuren Pieter Steinz, Elsbeth Etty, Sjoerd de Jong en Bas Heijne over Heart of Darkness van Joseph Conrad, koloniale roman par exellence.

En dan nog de opening, vanavond in de Nieuwe Kerk in Den Haag. Met de Indiase schrijver en essayist Pankaj Mishra heeft Winternachten een van de lievelingen van de geglobaliseerde lezende klasse in huis. Mishra studeerde handelswetenschappen aan de Universiteit van Allahabad en Engelse Letterkunde aan de universiteit van New Delhi. In het vorig jaar verschenen Temptations of The West, how to be Modern in India, Pakistan, Tibet and Beyond, onderzoekt hij de omgang met de druk van de moderne westerse wereld in deze contreien. De lezing van deze ‘opvolger van V.S. Naipaul’ gaat vanavond over de invloed van globalisering op literatuur en ‘cultureel chauvinisme’ in het westen.

Winternachten vindt plaats van woensdag 10 t/m zondag 14 januari. Het hele programma, informatie over kaartverkoop en verdere informatie is te vinden op www.winternachten.nl.

    • Maartje Somers