Handicap? Kom erbij

Bij sociale ondernemingen werken gehandicapten en langdurig werklozen.

Maar er moet wel gewoon geld verdiend worden.

Voorwaarde om koerier te worden bij Valid Express: bromcertificaat én een lichamelijke handicap. Foto Jan van Rietschoten/Hollandse Hoogte Nederland, Rotterdam. 22 oktober 2004 Scooter van een koeriersbedrijf rijdt over het Hofplein in Rotterdam (met bewegingsonscherpte) Rotterdam, Hofplein, koerier, scooter, snelheid, beweging, stad, stedelijk, business, stress, document, spoed, haast, bezorgen, bezorging, pizza Foto: Jan van Rietschoten/Hollandse Hoogte Hollandse Hoogte

Wie op zoek naar een baan als koerier internet afstroopt, heeft een goede kans om op de website van Valid Express in Amsterdam terecht te komen. De vereisten zijn bekend: rijbewijs B voor autokoeriers, voor bromfietskoeriers een bromcertificaat. Maar dan: voorwaarde is „een lichamelijke handicap of een fysiek chronische ziekte”. Zonder dat „kunnen we je sollicitatie helaas niet in behandeling nemen”, meldt de site minzaam.

Willem Vis (48) werkt bij het bedrijf. Hij belandde in 2000 in de WAO – versleten heupen. Hij deed omscholingscursussen, maar dat lukte niet echt. „Werkgevers zijn toch bang om mensen met een WAO-geschiedenis aan te nemen.” Bij Valid Express kon hij wel terecht.

„Mijn broer zat al tien jaar in de WAO, hij lijdt aan een erfelijke spierziekte”, zegt Nicolette Mak, directeur van Valid Express. „En toen ik zelf nog freelance koerier was, dacht ik: dat kan m’n broer ook. Wij naar het GAK. Maar het was alsof je tegen een hoop beton aanliep. Toen zijn we in 1999 maar zelf begonnen.”

Valid Express is een zogenoemde sociale onderneming, zegt TNO-medewerker Aukje Smit, die onderzoek heeft gedaan naar het fenomeen. Een sociale onderneming is geen sociale werkplaats. Het zijn ook geen verstrekkers van Melkertbanen. En sociaal ondernemen heeft niets te maken met de term ‘maatschappelijk verantwoord ondernemen’. Smit: „Het verschil zit in de vraag of bedrijven en organisaties sociale activiteiten erbíj doen of dat ze die doelen vooropstellen. Sociale bedrijven zoeken hun werknemers bewust onder mensen ‘met wie iets aan de hand is’. En dat kan ver uiteenlopen. Van verstandelijk gehandicapten tot ex-gedetineerden.”

Cijfers over sociaal ondernemen zijn moeilijk te krijgen, volgens schattingen gaat het om ‘enkele tientallen bedrijven’. Hoeveel mensen er werken, is ook onduidelijk.

Een sociale onderneming stelt geen lagere eisen aan werknemers. „Het is hier geen bezigheidstherapie”, zegt Nicolette Mak van Valid Express, waar 54 mensen werken, 48 met een ‘lastig lichaam’. „We werken marktconform. Alle mensen op de loonlijst worden ook betaald volgens de cao beroepsvervoer.”

Juist in die ondernemingszin zit het verschil met projecten van de overheid, meent Smit. „Ondernemers hebben toch een veel grotere drive, waardoor deze mensen meer naar eigen vermogen gaan werken.”

De ondernemingszin wordt extra getest door de administratie. Voor langdurig werklozen die in dienst komen, gelden andere regels dan voor chronisch zieken. Voor geestelijk gehandicapten weer andere dan voor lichamelijk gehandicapten. Tel daarbij op dat elke gemeente haar sociale ondersteuningsbeleid grotendeels zelf bepaalt en de wirwar is compleet.

Mak: „Subsidie krijgen we niet, wel een korting op de sociale premies. Maar dat valt weer weg tegenover de eindeloze administratie en correspondentie met allerlei instanties.”

Lees een rapport van TNO over sociale bedrijven: www.tno.nl/kwaliteit_van_leven/publicaties/bedrijven_met_een_dubbel_doel