Wit-Rusland is geen partij voor Moskou

Vladimir Poetin weet in welke opkomende markten hij moet investeren – Wit-Rusland komt hem daarbij goed van pas. De Russische president dreigde de gasleveranties aan het Oost-Europese land te staken als het hem niet de helft van de Wit-Russische gaspijpleiding Beltrangaz zou verkopen en ermee zou instemmen om in de toekomst tweemaal zoveel voor zijn gas te betalen. Nu heeft Wit-Rusland getracht terug te vechten door een transitobelasting voor Russische olie in te voeren en de oliepijpleiding te sluiten, waardoor de leveranties aan Polen en Duitsland in gevaar komen.

Maar dit is een futiel gebaar van Wit-Rusland en zijn president Alexander Loekasjenko, een dictator die voorheen nauwe betrekkingen onderhield met het Kremlin. Wit-Rusland bevindt zich noch politiek noch economisch in de positie om te ontsnappen aan de Russische overheersing. Loekasjenko is economisch wellicht te weinig onderlegd om het te kunnen beseffen, maar anders dan gas kan olie makkelijk worden verscheept en is olie niet van een bepaalde geografische situatie afhankelijk. Zodat Rusland zelfs zonder de pijpleiding voldoende andere afnemers achter de hand heeft, en Polen genoeg alternatieve leveranciers. En omdat Loekasjenko in het westen een politieke paria is en de deplorabele Wit-Russische economie afhankelijk is van Russische subsidies, heeft Rusland het land stevig onder de duim.

Dat is een probleem voor Europa, omdat het ertoe leidt dat de Russische greep op de Europese gasleveranties sterker wordt. Toen de gaspijpleiding door Oekraïne vorig jaar kortstondig werd gesloten, kreeg Europa extra gas toegeleverd via Wit-Rusland. Nu kan Rusland de Wit-Russische pijpleiding naar believen blokkeren en daardoor meer druk uitoefenen op het dwarsliggende Georgië en de onrustige Oekraïne. Op Europa wil Poetin overkomen als een betrouwbare leverancier – maar wel een die misschien onbetrouwbaar kan worden als Europa Rusland in politiek opzicht zou teleurstellen.

De toenmalige Amerikaanse president Ronald Reagan waarschuwde Europa al in 1982 om zich niet afhankelijk te maken van Russische gasleveranties. Zelfs in een wereld zonder Koude Oorlog wordt steeds duidelijker hoezeer hij gelijk had.

Martin Hutchinson

Voor meer commentaar uit Londen: www.breakingviews.com.Vertaling Menno Grootveld