Vorig jaar 56 wethouders opgestapt

In 2006 zijn meer wethouders vertrokken dan na de vorige gemeenteraadsverkiezingen in 2002. Maar ten opzichte van 2004 zijn er juist minder wethouders vertrokken. Dat blijkt uit het jaarlijkse wethoudersonderzoek van het weekblad Binnenlands Bestuur.

In 2006 legden 56 wethouders hun functie neer, in 2002 verdwenen er 37. Maar het in ‘rampjaar’ 2004 waren het er 145. Alle gemeenten hebben meegewerkt aan dit onderzoek.

Zowel in 2002 als in 2006 waren er gemeenteraadsverkiezingen. Volgens Binnenlands Bestuur gingen er in 2006 voorafgaand aan de verkiezingen, 24 wethouders weg, en daarna 32. Opmerkelijk is dat er in 2006 meer wethouders zijn vertrokken vanwege een politiek conflict dan in 2002: 32 om 25. Een van de verklaringen daarvoor is de invoering van de Wet dualisering gemeentebestuur in 2002.

Die wet regelt dat wethouders niet langer deel uitmaken van de gemeenteraad. Zij mogen ook buiten de raad geworven worden. Door deze verandering is de afstand tussen het college en de gemeenteraad vergroot. Het is de bedoeling dat de raad meer dan voorheen onafhankelijk en controlerend optreedt.

Volgens Jos de Beus, politicoloog aan de universiteit van Amsterdam, is de heersende mening dat gemeenteraden zich sinds die wet „meer willen laten zien”. „Dat kan door wethouders ter verantwoording te roepen, of zelfs weg te sturen”, zegt De Beus. Anderzijds is de wethouder vaak „eigenzinniger” dan voorheen en zoekt hij meer de politieke confrontatie in de gemeenteraad.

De Beus vermoedt dat de situatie enigszins is genormaliseerd ten opzichte van ‘rampjaar’ 2004. Toen stapten extreem veel wethouders om politieke redenen op: 145. Mogelijk kwam dat door onbekendheid met de nieuwe situatie. Ook waren in 2002 veel onervaren, lokale raadsleden en wethouders aangetreden. Wethouders van gevestigde partijen krijgen vaak ondersteuning van de landelijke partijbureaus.

De cijfers uit 2006 passen ook in een langduriger ontwikkeling. Sinds de jaren tachtig en negentig stijgt het aantal wethouders dat tijdens een raadsperiode opstapt structureel.

In 2006 vertrokken 32 wethouders om politieke redenen. Eén wethouder omdat hij burgemeester werd. Acht gingen er weg om gezondheidsredenen, drie kozen voor een andere werkkring en drie overleden er. De rest vertrok om andere redenen.

Relatief gezien zijn de cijfers van 2006 nog slechter ten opzichte van 2002 omdat er nu minder gemeenten en dus wethouders zijn. In 2002 waren er 496 gemeenten. Vorig jaar waren dat er nog 458.

Meer hierover op www.binnenlandsbestuur.nl